लुम्बिनी । समाज परिवर्तनका लागि ठूला भाषणभन्दा साना–साना सामुदायिक प्रयास महत्वपूर्ण हुन्छन्।
यही विश्वासका साथ विगत करिब आठ वर्षदेखि सामाजिक सेवामा सक्रिय छन् मायादेवी गाउँपालिका, झुलनीपुरका ३० वर्षीय सद्दाम।मानवीय सेवा, सामुदायिक विकास र सामाजिक सचेतनालाई आफ्नो कर्मको आधार बनाएका सद्दाम अहिले ह्युमन रिलिफ अर्गनाइजेसन (एचआरओ) मा कार्यक्रम संयोजकका रूपमा सक्रिय छन्। बिशेषगरी कपिलवस्तु र रुपन्देहीलाई आफ्नो कार्यक्षेत्र बनाउँदै उनले समुदायको शिक्षा, सरसफाइ, स्वास्थ्य तथा सामाजिक सचेतनासँग जोडिएका विभिन्न गतिविधिमा निरन्तर काम गर्दै आएका छन्।
सद्दामको समाजसेवाको यात्रा व्यक्तिगत चाहनाबाट मात्रै सुरु भएको होइन। उनका पिता कयामुद्दिन पनि सामाजिक सेवामा सक्रिय थिए। तर, सद्दाम +२ तहमा अध्ययनरत रहँदा नै उनको निधन भयो। बुबाको असामयिक निधनले परिवारमा ठूलो शून्यता ल्याए पनि समाजप्रतिको उनको दृष्टिकोणलाई भने त्यसले अझ गहिरो बनायो। बुबाले देखाएको सामाजिक सेवाको बाटोलाई आफ्नै ढंगले अघि बढाउने क्रममा सद्दामले विगत करिब आठ वर्षदेखि विभिन्न सामाजिक गतिविधिमा आफूलाई सक्रिय बनाउँदै आएका छन्।उनको शैक्षिक यात्रासमेत सामाजिक विकाससँग जोडिएको छ। उनले लुम्बिनी विश्वविद्यालयबाट स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेका छन् भने हाल बुटवलको कालिका क्याम्पसबाट ग्रामीण विकास (एमए. आर.डी ) मा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन गरिरहेका छन्।
शिक्षा र सामाजिक कामलाई सँगसँगै अघि बढाइरहेका सद्दामको बुझाइमा समुदायको विकासबिना समाजको वास्तविक विकास सम्भव छैन। “एउटा व्यक्तिको मात्र विकास भएर समाज वा देश विकसित हुँदैन। समाजलाई अगाडि बढाउन सामूहिक विकास आवश्यक हुन्छ।” सद्दामका लागि समाजसेवा भनेको केवल राहत बाँड्नु वा समस्यामा परेकालाई तत्काल सहयोग गर्नु मात्र होइन। उनको दृष्टिमा दीर्घकालीन विकासका लागि समुदायलाई शिक्षित, स्वस्थ, स्वच्छ र सचेत बनाउनु आवश्यक छ।
उनी विश्वास गर्छन्, शिक्षित, स्वस्थ, स्वच्छ र सचेत समुदाय नै सभ्य र बस्न योग्य समाजको आधार हो। यही सोचका कारण उनको सक्रियता लुम्बिनी र रुपन्देहीका विभिन्न समुदायमा केन्द्रित छ। स्थानीय आवश्यकतालाई बुझेर समुदायको क्षमता विकास गर्ने, सामाजिक सचेतना बढाउने र आवश्यकतामा परेका मानिसलाई सहयोग गर्ने काममा उनी निरन्तर जोडिएका छन्।
सद्दाम आबद्ध ह्युमन रिलिफ अर्गनाइजेसन (एच आर ओ ) ले विभिन्न मानवीय तथा राहतका गतिविधिमा समेत काम गर्दै आएको छ। विशेषगरी रसुवामा आएको बाढी तथा विपद्का क्रममा एचआरओ राहत तथा मानवीय सहयोगमा सक्रिय भयो। संस्थाले प्रभावित क्षेत्रसम्म पुगेर खाद्यान्नलगायत आवश्यक राहत सामग्री तथा सहयोग उपलब्ध गराएको थियो। संस्थाको टोली प्रभावित क्षेत्रमा दुई पटकसम्म पुगेर अवस्थाको अध्ययन तथा सहयोगलाई निरन्तरता दिएको थियो।
सद्दामका लागि विपद्का बेला गरिने सहयोग केवल राहत वितरणमा सीमित हुँदैन। विपद्पछि प्रभावित समुदायलाई पुनः सामान्य जीवनतर्फ फर्काउन आवश्यक सहयोग र समन्वय पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुने उनको बुझाइ छ।
२९ वर्षको उमेरमै सामाजिक सेवामा लामो समय बिताइसकेका सद्दामको आगामी योजना अझ व्यापक छ। उनी आफूले सकेसम्म समाजका विभिन्न पक्षमा योगदान पुर्याउन चाहन्छन्।
उनको प्राथमिकतामा समुदाय निर्माण र सामुदायिक विकास छ। किनकि उनको बुझाइमा व्यक्तिको विकासभन्दा समुदायको सामूहिक विकासले मात्र दीर्घकालीन सामाजिक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
लुम्बिनीको स्थानीय परिवेशबाट सुरु भएको उनको सामाजिक यात्राको दायरा विस्तार हुँदैछ। दक्षिण–पश्चिम नेपालको यही भूगोलबाट सामाजिक विकास र मानवीय सेवामार्फत देशको समृद्धिमा योगदान पुर्याउने उनको प्रयास जारी छ।
सद्दामको कथा कुनै ठूलो पद वा शक्तिको कथा होइन। यो आफ्नै समुदायबाट परिवर्तनको सुरुवात गर्न खोजिरहेको एक युवाको कथा हो, जहाँ समाजसेवा उनको पेशाभन्दा बढी जिम्मेवारी बनेको छ। लुम्बिनीको माटोबाट सुरु भएको यो यात्रा आगामी दिनमा कति टाढासम्म पुग्छ, त्यो समयले देखाउनेछ। तर अहिलेका लागि भने सद्दाम आफ्नो विश्वासमा स्पष्ट छन्—समुदाय बलियो बने मात्रै समाज बलियो हुन्छ, र समाज बलियो बने मात्रै देशको विकास सम्भव हुन्छ।
