काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन अब धेरै टाढा छैन। वडा तहबाट सुरु भएको अधिवेशनको प्रक्रिया प्रतिनिधि छनोटतिर पुगिसकेको छ।
असोज १६ देखि १९ गतेसम्म काठमाडौंमा हुने केन्द्रीय महाधिवेशनका लागि कांग्रेसभित्र नेतृत्वको हिसाबकिताब पनि क्रमशः खुल्दै गएको छ।
सभापतिपछि महामन्त्रीमा बढ्दो चासो
सभापतिको बहसमा पुनः गगनकुमार थापाको नाम केन्द्रमा छ। तर महाधिवेशनको शक्ति सन्तुलन बुझ्न सभापतिको नाम मात्रै पर्याप्त हुँदैन। महामन्त्रीको कुर्सीमा को बस्छ भन्ने प्रश्नले पनि कांग्रेसको आगामी राजनीतिक बाटोबारे धेरै कुरा बताउन सक्छ।
यही सन्दर्भमा पछिल्लो समय एउटा नाम अलि फरक ढंगले सुनिन थालेको छ डा. सुनील कुमार शर्मा।
शर्मा कांग्रेसका लागि नयाँ अनुहार होइनन्। २०५४ सालमा कांग्रेसको सदस्यता लिएर राजनीतिमा आएका उनी १३औँ महाधिवेशनदेखि महासमिति सदस्यका रूपमा पार्टी राजनीतिमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। तर अहिलेसम्म उनलाई चिनाउने मुख्य परिचय स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रसँग जोडिएको थियो।
महामन्त्रीको चर्चाले भने उनको राजनीतिक परिचयको अर्को पाटो अगाडि ल्याइदिएको छ।
महाधिवेशन प्रतिनिधिबाट महामन्त्रीको चर्चासम्म
शर्मा अहिले १५औँ महाधिवेशनका लागि मोरङको बेलबारी नगरपालिका–४ बाट क्षेत्रीय प्रतिनिधिमा निर्विरोध निर्वाचित भइसकेका छन्।
यहीबीच कांग्रेसभित्र महामन्त्री पदका लागि आकांक्षीहरूको सूची पनि लामो हुँदै गएको छ। वर्तमान महामन्त्री प्रदीप पौडेल र गुरुराज घिमिरेले पुनः सोही पदमा दाबी गरिरहेका छन्। रञ्जित कर्ण, उदयशमशेर राणा, मधु आचार्यलगायतका नेताहरू पनि चर्चामा छन्। त्यसमा सुनील शर्माको नाम थपिनु आफैंमा एउटा राजनीतिक संकेत हो।
तर शर्माको नाम बुझ्न उनको राजनीतिक सक्रियतालाई मात्र हेरेर पुग्दैन। उनको राजनीतिक यात्राको एउटा ठूलो हिस्सा पार्टीबाहिरको सार्वजनिक परिचयसँग पनि जोडिएको छ।
सेवाबाट बनेको सार्वजनिक परिचय
चिकित्सा क्षेत्रमा उनको लामो संलग्नता छ। स्वास्थ्य र शिक्षामार्फत सामाजिक क्षेत्रमा काम गर्दै आएका शर्मा पछिल्लो समय यिनै क्षेत्रलाई राजनीतिक भूमिकासँग जोड्ने प्रयासमा पनि देखिन्छन्। गिरिजाप्रसाद कोइराला फाउन्डेसनको सभापतिको जिम्मेवारी पाएपछि यो गतिविधि थप फराकिलो बनाउने उनको दाबी छ।
केही दिनअघि उनले आर्थिक अभावका कारण उपचार गर्न नसक्ने एक हजार बिरामीको निःशुल्क शल्यक्रिया गर्ने घोषणा गरे। काठमाडौं मेडिकल कलेज र विराटनगरस्थित नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत त्यस्तो सेवा दिने उनको भनाइ थियो।
राजनीतिमा यस्ता घोषणा राजनीतिक पूँजी हुन् कि सामाजिक जिम्मेवारी—त्यो बहस गर्न सकिन्छ। तर शर्माको सार्वजनिक छवि बुझ्न यी गतिविधि महत्वपूर्ण छन्।
उनको राजनीति पार्टीको बैठक र संगठनको जिम्मेवारीमा मात्र सीमित छैन। स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक सेवाबाट बनेको सार्वजनिक परिचयलाई उनी अहिले पार्टी राजनीतिसँग जोडिरहेका छन्।
बदलिँदो कांग्रेस र महामन्त्रीको बदलिँदो भूमिका
कांग्रेसको महामन्त्री अब संगठनको दैनिक काम हेर्ने पदमा मात्र सीमित छैन। विशेष महाधिवेशनपछि कांग्रेसको विधान र संगठनात्मक संरचनामा समेत परिवर्तन भएका छन्। नयाँ व्यवस्थाअनुसार युवाको प्रतिनिधित्व बढाइएको छ र करिब ६ हजार महाधिवेशन प्रतिनिधिमध्ये ३५ वर्षमुनिका प्रतिनिधिको निश्चित सहभागिताको व्यवस्था गरिएको छ।
यसले कांग्रेसभित्र नेतृत्वको पुरानो पुस्ता र नयाँ पुस्ताबीचको सम्बन्धलाई पनि महाधिवेशनको एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न बनाएको छ। यही पृष्ठभूमिमा सुनील शर्माको नाम आउँदा प्रश्न ‘शर्मा महामन्त्री बन्छन् कि बन्दैनन्रु’ भन्ने मात्र हुँदैन।
प्रश्न अलि ठूलो छ— कांग्रेसको महामन्त्री कस्तो व्यक्ति हुनुपर्छ?
पार्टीको संगठनभित्र लामो समय काम गरेको व्यक्ति?
कार्यकर्तासँग बलियो सम्बन्ध भएको नेता?
सार्वजनिक रूपमा आफ्नो कुरा राख्न सक्ने व्यक्ति?
कि पार्टीको राजनीतिक संगठनलाई बाहिरको समाजसँग पनि जोड्न सक्ने अनुहार?
गगन–सुनील सम्बन्ध र महामन्त्रीको समीकरण
विशेष महाधिवेशनपछि गगन थापा नेतृत्वको कांग्रेसमा नयाँ कार्यसमिति बनेको छ। अहिले १५औँ महाधिवेशनको व्यवस्थापनका लागि थापाकै संयोजकत्वमा केन्द्रीय निर्देशन समितिसहित १५ वटा समिति गठन भइसकेका छन्।
तर कांग्रेसको शक्ति सन्तुलन अझै पूर्ण रूपमा स्थिर भइसकेको छैन। देउवा पक्षसँगको दूरी, पूर्णबहादुर खड्का पक्षका नेताहरूको सहभागिता, शेखर कोइरालाको तटस्थता र विभिन्न समूहबीचको समायोजनले महाधिवेशनअघिको राजनीतिक गणितलाई जटिल बनाएको छ।
यस्तो अवस्थामा महामन्त्रीको उम्मेदवारी केवल व्यक्तिगत इच्छा हुँदैन। त्यो एउटा समूह, एउटा राजनीतिक समीकरण र नेतृत्वको भावी कार्यशैलीसँग पनि जोडिन्छ।
यहीँनेर सभापति गगनकुमार थापासँग सुनील शर्माको सम्बन्धलाई पनि जोडेर हेर्नुपर्ने हुन्छ। थापा पुनः सभापतिमा अघि बढ्ने तयारीमा रहँदा शर्मालाई साथमा राखेर अघि बढ्न चाहेको चर्चा कांग्रेसवृत्तमा छ। थापा र शर्माबीचको राजनीतिक निकटता नयाँ होइन। पछिल्ला दिनमा महामन्त्रीका रूपमा शर्माको नाम चर्चामा आउनुमा यही सम्बन्धले पनि अर्थ राखेको छ।
थापाको नेतृत्वमा कांग्रेसलाई अघि बढाउने हो भने संगठनमा बलियो उपस्थिति भएका र कार्यकर्तासँग प्रत्यक्ष जोडिएका अनुहार आवश्यक पर्ने तर्क पनि छ। त्यही प्रसंगमा शर्माको नाम अघि सारिएको हो। यद्यपि, महाधिवेशनको अन्तिम समीकरण बन्न अझै बाँकी छ।
चर्चा र प्रतिनिधिको मत
सुनील शर्माको नाम चर्चामा आउनुको एउटा कारण उनको व्यक्तिगत राजनीतिक सक्रियता हो। अर्को कारण उनीसँग जोडिएको सामाजिक र सार्वजनिक परिचय हो। त्यससँगै कांग्रेसको अहिलेको नेतृत्व संरचनाले नयाँ किसिमका राजनीतिक अनुहारका लागि कति ठाउँ बनाउँछ भन्ने प्रश्न पनि जोडिएको छ।
तर यहाँबाट निष्कर्ष निकाल्न अझै चाँडो हुन्छ।
महामन्त्रीको दौडमा नाम चर्चामा आउनु एउटा कुरा हो, उम्मेदवारी घोषणा गर्नु अर्को। उम्मेदवारी घोषणा गर्नु एउटा कुरा हो, समूहको समर्थन पाउनु अर्को। अन्ततः त्यो समर्थन महाधिवेशन प्रतिनिधिको मतमा बदलिनुपर्छ।
त्यसैले अहिले सुनील शर्मालाई महामन्त्रीको ‘निश्चित उम्मेदवार’ भन्दा पनि कांग्रेसभित्र विस्तार भइरहेको एउटा सम्भावित राजनीतिक केन्द्रका रूपमा हेर्न सकिन्छ।
उनको पक्षमा सामाजिक क्षेत्रबाट बनेको सार्वजनिक परिचय छ। पार्टी राजनीतिमा लामो संलग्नता छ। कार्यकर्तासँगको सम्पर्कको दाबी छ। फाउन्डेसनमार्फत सामाजिक गतिविधि विस्तार गर्ने प्रयास छ।
अब निर्णायक हुनेछ महाधिवेशन
अब यी सबै कुरा महामन्त्रीको राजनीतिक समीकरणमा कति जोडिन्छन्, त्यो हेर्न बाँकी छ।
कांग्रेसको महाधिवेशनमा अन्तिम फैसला समाचारका शीर्षकले गर्दैन। नेताको चर्चा र समूहको समर्थनभन्दा अगाडि गएर प्रतिनिधिको मत निर्णायक हुन्छ।
तर यति चाहिँ देखिएको छ—कांग्रेसमा महामन्त्रीको बहस पुरानै नामहरूको वरिपरि मात्र घुमिरहेको छैन। त्यही बदलिँदो बहसमा सुनील शर्माको नाम अहिले एउटा सम्भावनाका रूपमा प्रवेश गरेको छ।
अब त्यो सम्भावना राजनीतिक समीकरण बन्छ कि केवल महाधिवेशनअघिको चर्चा भएर रहन्छ—त्यसको जवाफ महाधिवेशनले दिनेछ।
