काठमाडौं ।शरीरमा पानीको मात्रा कम हुँदा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्छन्।
पानीले शरीरको तापक्रम सन्तुलित राख्ने, पोषक तत्त्व शरीरका विभिन्न भागमा पुर्याउने तथा शरीरबाट अनावश्यक पदार्थ बाहिर निकाल्ने काममा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।शरीरलाई आवश्यकभन्दा कम तरल पदार्थ पुगेमा डिहाइड्रेसन अर्थात् निर्जलीकरण हुन सक्छ। विशेषगरी गर्मीमा धेरै पसिना आउने, व्यायाम गर्ने, ज्वरो आउने, बान्ता वा पखाला लाग्ने अवस्थामा यसको जोखिम बढ्न सक्छ।
डिहाइड्रेसनको एउटा सामान्य संकेत अत्यधिक तिर्खा लाग्नु हो। तर पर्याप्त पानी पिइरहँदा पनि बारम्बार धेरै तिर्खा लाग्छ भने त्यसलाई सामान्य मानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। यस्तो अवस्थामा अन्य स्वास्थ्य कारणबारे चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु उपयुक्त हुन्छ।त्यस्तै, पिसाबको रङ गाढा पहेँलो हुनु र मात्रा कम हुनु पनि शरीरमा पानी कम भएको संकेत हुन सक्छ। सामान्यतया हल्का रङको पिसाब शरीरमा पर्याप्त तरल पदार्थ भएको संकेत मानिन्छ।
मुख, जिब्रो वा ओठ सुक्नु, टाउको दुख्नु, चक्कर लाग्नु, असामान्य थकान तथा कमजोरी महसुस हुनु पनि निर्जलीकरणसँग सम्बन्धित लक्षण हुन सक्छन्। पानीको कमीका कारण केही व्यक्तिमा कब्जियतको समस्या समेत देखिन सक्छ।गर्मीमा लामो समय बस्दा, धेरै शारीरिक गतिविधि गर्दा वा अत्यधिक पसिना आउँदा शरीरबाट तरल पदार्थ बढी बाहिरिन्छ। त्यसैले यस्ता अवस्थामा पर्याप्त तरल पदार्थ सेवनमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
तर पानीको आवश्यकता सबै व्यक्तिमा समान हुँदैन। उमेर, मौसम, शारीरिक गतिविधि तथा गर्भावस्था वा स्तनपानजस्ता अवस्थाअनुसार शरीरलाई आवश्यक तरल पदार्थको मात्रा फरक हुन सक्छ।लगातार अत्यधिक तिर्खा, चक्कर, कमजोरी वा अन्य असामान्य लक्षण देखिएमा कारण पहिचानका लागि स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श गर्नु राम्रो हुन्छ।
