काठमाडौँ । स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार दुई सन्तानबिच कम्तीमा २ देखि ३ वर्षको अन्तर राख्नु उपयुक्त मानिन्छ। यसलाई ‘बर्थ स्पेसिङ’ भनिन्छ। यस्तो अन्तरले आमाको स्वास्थ्य सुरक्षित रहनुका साथै बच्चाको शारीरिक र मानसिक विकासमा पनि राम्रो असर पार्छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले पनि सुत्केरी भएको कम्तीमा २४ महिना (२ वर्ष) पछि मात्र पुनः गर्भधारण गर्न सुझाव दिएको छ।
आमाको स्वास्थ्यका लागि किन आवश्यक छ ?
गर्भावस्था र सुत्केरीपछि महिलाको शरीर कमजोर हुने भएकाले पर्याप्त आराम र समय आवश्यक हुन्छ। कम अन्तरमा पुनः गर्भधारण गर्दा
- शरीरमा आइरन र क्याल्सियमको कमी हुन सक्छ
- अत्यधिक थकान र कमजोरी देखिन सक्छ
- समयअगावै बच्चा जन्मिने जोखिम बढ्छ
- मानसिक तनाव वा सुत्केरीपछिको डिप्रेसन हुन सक्छ
त्यसैले शरीरलाई पूर्ण रूपमा निको हुन समय दिनु जरुरी हुन्छ।
बच्चाको विकासमा के असर पर्छ ?
उचित अन्तर राख्दा दोस्रो बच्चाको विकास राम्रो हुन्छ। यसका फाइदा
- बच्चाले पर्याप्त पोषण पाउँछ
- जन्मतौल सामान्य र स्वस्थ हुन्छ
- रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो हुन्छ
- शारीरिक र मानसिक विकास सन्तुलित हुन्छ
साथै, पहिलो बच्चाले पनि आमाबाबुको समय र ध्यान पाउने भएकाले उसको वृद्धि र विकास राम्रो हुन्छ।
पारिवारिक जीवनमा प्रभाव
सन्तानबिच उचित अन्तर हुँदाः
- दम्पतीलाई एकअर्कालाई समय दिन सजिलो हुन्छ
- आर्थिक व्यवस्थापन सहज हुन्छ
- पारिवारिक तनाव कम हुन्छ
- जिम्मेवारी सन्तुलित रूपमा सम्हाल्न सकिन्छ
धेरै कम वा धेरै लामो अन्तरका असर
यदि दुई सन्तानबिच अन्तर १ वर्षभन्दा कम भयो भने आमाको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्छ र बच्चा कम तौलको जन्मिने सम्भावना हुन्छ। साथै आर्थिक र मानसिक दबाब पनि बढ्छ।
तर धेरै लामो अन्तर (६–८ वर्ष वा बढी) हुँदाः
- दाजुभाइ–दिदीबहिनीबीच आत्मीयता कम हुन सक्छ
- आमाको उमेर बढ्दै जाँदा गर्भधारणमा जोखिम बढ्छ
- पारिवारिक तालमेल कमजोर हुन सक्छ
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार सन्तुलित अन्तर नै सबैभन्दा राम्रो हुन्छ। सामान्यतया २ देखि ३ वर्षको अन्तरलाई सुरक्षित र उपयुक्त मानिन्छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले पनि सुत्केरीपछि कम्तीमा २४ महिना पर्खेर मात्र अर्को गर्भधारण गर्न सुझाव दिएको छ, जसले आमा र बच्चा दुवैको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्छ।
