काठमाडौँ । पिसाव संक्रमण, चिकित्सकीय भाषामा युरिनरी ट्र्याक्ट इन्फेक्सन भनिने रोग हो। यो संक्रमण पिसाव बन्ने मिर्गौला, पिसाव बोक्ने नली (युरेटर), पिसाव थुप्रिने थैली (ब्लाडर) वा पिसाव बाहिर निस्कने नली (युरेथ्रा) मध्ये कुनै एक वा धेरै भागमा ब्याक्टेरिया पस्दा हुने गर्दछ। विशेषगरी महिलामा यो समस्या बढी देखिने भए पनि पुरुष, बालबालिका र वृद्ध सबैलाई हुन सक्छ।
पिसाव संक्रमण हुँदा देखिने सामान्य लक्षणहरू यस्ता छन् :
- पिसाव गर्दा पोल्ने वा दुख्ने
- बारम्बार पिसाव लाग्ने तर थोरै मात्र निस्कने
- पिसाव धमिलो, दुर्गन्धित वा रगत मिसिएको देखिनु
- तल्लो पेट वा ढाड दुख्ने
- ज्वरो आउने, चिसो पसिना आउनु
- गम्भीर अवस्थामा वाकवाकी वा बान्ता
- लक्षण सुरु भएदेखि नै बेवास्ता गरे संक्रमण गम्भीर हुन सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।
पिसाव संक्रमण हुने प्रमुख कारणहरू यस प्रकार छन्स् :
- लामो समयसम्म पिसाव रोक्नु
- कम पानी पिउनु
- असुरक्षित यौन सम्पर्क
- पिसाव नलीमा सरसफाइको कमी
- मधुमेह (चिनी रोग)
- गर्भावस्था
- क्याथेटर प्रयोग
- विशेषगरी ई–कोलाई नामक ब्याक्टेरिया पिसाव नली हुँदै ब्लाडरसम्म पुग्दा संक्रमण हुने गर्छ।
समयमै उपचार नगरे पिसाव संक्रमणले गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ :
- मिर्गौलामा संक्रमण फैलिनु (किड्नी इन्फेक्सन)
- मिर्गौलाको काम कमजोर हुनु
- गर्भवती महिलामा समयअघि बच्चा जन्मिनु
- बारम्बार संक्रमण दोहोरिनु
- गम्भीर अवस्थामा ज्यानसमेत जोखिममा पर्नु
- चिकित्सकहरूका अनुसार साधारण देखिने यो समस्या लापरबाही गर्दा जटिल बन्न सक्छ।
पिसाव संक्रमणको उपचार चिकित्सकको सल्लाहअनुसार गर्नुपर्छ। सामान्यतया:
- चिकित्सकले दिएको एन्टिबायोटिक औषधि पूरा मात्रा सेवन गर्ने
- प्रशस्त पानी पिउने
- पिसाव रोक्ने बानी त्याग्ने
- संक्रमण दोहोरिने अवस्थामा थप जाँच गर्ने
- आफैंले औषधि खाने बानीले संक्रमण झन् बल्झिन सक्ने भएकाले चिकित्सकको सल्लाह अनिवार्य मानिन्छ।
पिसाव संक्रमणबाट जोगिन निम्न उपाय उपयोगी छन् :
- दिनमा ८–१० गिलास पानी पिउने
- पिसाव लागेपछि तुरुन्त फेर्ने
- यौन सम्पर्कपछि पिसाव गर्ने
- जननाङ्ग सफा र सुक्खा राख्ने
- अत्यधिक टाइट कपडा नलगाउने
पिसाव संक्रमण सामान्य देखिए पनि यसलाई हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। समयमै पहिचान र उपचार गरे पूर्ण रूपमा निको हुने यो रोग लापरबाही गर्दा गम्भीर स्वास्थ्य समस्यामा रूपान्तरण हुन सक्छ। त्यसैले लक्षण देखिनासाथ नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा गएर जाँच गराउनु नै उत्तम उपाय हो।
