काठमाडौँ । आधुनिक कम्प्युटरको आधारशिला तयार गर्ने व्यक्तिका रूपमा चार्ल्स ब्याबेज लाई विश्वभर चिनिन्छ । उनलाई “कम्प्युटरका पिता” समेत भनिन्छ । उनको जन्म २६ डिसेम्बर १७९१ मा बेलायतको लन्डनमा भएको थियो ।
बाल्यकालदेखि नै गणित र मेसिनरीमा गहिरो रुचि राख्ने ब्याबेज पछि क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरे । अध्ययनकै क्रममा उनले गणनामा हुने त्रुटि र ढिलाइलाई हटाउन स्वचालित यन्त्र बनाउने विचार विकास गरे । सन् १८२२ मा उनले “डिफरेन्स इन्जिन” को अवधारणा अघि सारे, जसले गणितीय हिसाब स्वतः गर्न सक्ने उद्देश्य राख्थ्यो । त्यसपछि उनले अझ उन्नत “एनालिटिकल इन्जिन” डिजाइन गरे, जसलाई आजको आधुनिक कम्प्युटरको प्रारम्भिक रूप मानिन्छ । यस यन्त्रमा डेटा भण्डारण, प्रोसेसिङ र प्रोग्राम अनुसार काम गर्ने क्षमता हुने कल्पना गरिएको थियो ।
उनको यो महान कार्यमा गणितज्ञ एडा लभलेस को पनि महत्वपूर्ण योगदान रहेको थियो । उनलाई विश्वकै पहिलो कम्प्युटर प्रोग्रामरका रूपमा चिनिन्छ । ब्याबेजको विचार समयभन्दा धेरै अगाडि थियो । त्यस समयमा आवश्यक प्रविधि र आर्थिक सहयोगको अभावका कारण उनका योजनाहरू पूर्ण रूपमा सफल हुन सकेनन् । तर उनको अवधारणाले नै आधुनिक कम्प्युटर विज्ञानको जग बसाल्यो । उनको निधन १८ अक्टोबर १८७१ मा भएको थियो । जीवनकालमा पूर्ण सफलता नदेखिए पनि उनको योगदानले आजको डिजिटल युग सम्भव बनाएको छ ।चार्ल्स ब्याबेज ले देखाएको सपना आजको कम्प्युटर, मोबाइल र प्रविधिको संसारमा साकार भएको छ । उनको जीवनले सिकाउँछ—ठूलो सोच, निरन्तर प्रयास र धैर्यले इतिहास बदल्न सक्छ ।
