काठमाडौँ । पासाङ ल्हामु शेर्पा नेपालको पर्वतारोहण इतिहासमा एक प्रेरणादायी व्यक्तित्वका रूपमा सदैव स्मरणीय रहिरहेकी छन्। सन् १९६१ मा सोलुखुम्बु जिल्लामा जन्मिएकी उनले बाल्यकालदेखि नै हिमालप्रति गहिरो आकर्षण राखिन्। उनका परिवार शेर्पा समुदायका साधारण सदस्य थिए, तर घरपरिवारको पर्वतारोहणसँगको सम्बन्धले उनको जीवनमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो।
सानै उमेरदेखि पासाङ ल्हामु साहसिक र चुनौतीपूर्ण कामहरूमा आफूलाई प्रस्तुत गर्न थालिन्। त्यतिबेला नेपाली समाजमा महिलाहरूको पर्वतारोहण क्षेत्रमा सक्रियता निकै सीमित थियो, तर उनले सामाजिक सोच, आर्थिक कठिनाइ र जोखिमपूर्ण परिस्थितिलाई चुनौती दिँदै आफ्नो लक्ष्य पछ्याइरहिन्। उनका सपना त्यतिबेला धेरैको लागि असम्भव जस्तो लाग्थ्यो। पासाङ ल्हामुले सगरमाथा आरोहणका लागि पटक–पटक प्रयास गरिन्। प्रारम्भिक प्रयासहरू सफल नहुँदा उनी निराश हुनुभन्दा अझ बलियो भइन्।अन्ततः सन् १९९३ मा पासाङ ल्हामुले सगरमाथा शिखरमा पुगेर इतिहास रचिन्। उनी पहिलो नेपाली महिला बन्न सफल भइन् जसले विश्वको सर्वोच्च शिखरमा पाइला टेकी। यो उपलब्धि केवल व्यक्तिगत सफलता मात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली महिलाहरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्यो।
तर दुर्भाग्यवश, शिखरबाट फर्कने क्रममा खराब मौसमका कारण उनी आफ्नो जीवन गुमाइन्। उनका साहस, दृढ संकल्प र समर्पणले उनलाई अमर बनाएको छ। उनका हरेक कदमले देखाउँछ कि सपनालाई साकार बनाउन साहस, मेहनत र लगन अति आवश्यक हुन्छ। नेपाल सरकारले उनको योगदानलाई सम्मान गर्दै उनलाई राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरेको छ। उनको नाममा विभिन्न पुरस्कार, सडक, संस्था र संरचनाहरू स्थापना गरिएका छन्। यसले उनको नाम सदैव नेपाली समाजमा सम्झनलायक बनाएको छ। पासाङ ल्हामुको जीवन केवल साहस र सफलता मात्र होइन, महिला सशक्तिकरणको प्रतीक हो। उनका कथाहरूले हरेक पुस्तालाई प्रेरित गर्दै अगाडि बढ्न, चुनौतीको सामना गर्न र असम्भवलाई सम्भव बनाउन उत्प्रेरित गर्छन्। उनको जीवनले स्पष्ट संदेश दिन्छ–सपना ठूलो देख, असफलताबाट डराऊँदैन र लक्ष्य प्राप्त नभएसम्म संघर्ष जारी राख। उनको कथा आजका पर्वतारोहण प्रेमी, साहसी युवाहरू र समर्पित नेपाली महिलाहरूका लागि प्रेरणाको अमूल्य धरोहर बनेको छ। पासाङ ल्हामुको साहस र प्रतिबद्धता सधैं नेपाली समाजमा उज्जवल आदर्शका रूपमा जीवित रहनेछ।
