स्कटल्याण्डका विश्वप्रसिद्ध कवि तथा गीतकार रोबर्ट बर्न्सको हराइरहेको चित्रकला दुई शताब्दीपछि फेला परेको छ। उक्त चित्र हाल नेसनल ग्यालरी अफ स्कटल्याण्डमा प्रदर्शनीका लागि राखिएको छ।
बर्न्सको निधन सन् १७९६ मा ३७ वर्षको उमेरमै भएको थियो। जीवनकालमै प्रसिद्ध रहेका उनी मृत्युपछि झनै चर्चित बनेका थिए। तर उनलाई प्रत्यक्ष देख्ने मानिस कम भएकाले उनी कस्तो देखिन्थे भन्ने विषयमा चासो बढ्दै गएको थियो। अहिलेसम्म चित्रकार अलेक्जेन्डर नास्मिथले बनाएको एउटा मात्र आधिकारिक पोर्ट्रेट उपलब्ध थियो।
हराइरहेको चित्रको खोज
लामो समयदेखि स्कटिश चित्रकार हेनरी रेबर्नले पनि बर्न्सको चित्र बनाएको विश्वास गरिएको थियो। यससम्बन्धी केही ऐतिहासिक पत्रहरू पनि भेटिएका थिए। तर चित्र स्वयं फेला नपरेकाले त्यसलाई हराइरहेको कलाकृतिका रूपमा लिइँदै आएको थियो।
यस चित्रको खोजी करिब २०० वर्षसम्म चल्यो। खोजी यति चर्चित बन्यो कि करिब एक शताब्दीअघि यसको स्थान पत्ता लगाउन आत्मा बोलाउने प्रयाससमेत गरिएको उल्लेख साहित्यकार आर्थर कोनान डोयलले गरेका थिए।
लिलामीमार्फत पुष्टि
यस चित्रको पहिचानमा विलियम जाक्स नामका सङ्ग्राहकको भूमिका महत्वपूर्ण रह्यो। गत मार्चमा लण्डनको एउटा सामान्य लिलामी केन्द्रमा उक्त चित्र बिक्रीमा राखिएको जानकारी पाएपछि उनले विज्ञ डन्कन थम्पसनसँग परामर्श गरेका थिए।
लिलामीमा जाक्सले करिब १ लाख १३ हजार अमेरिकी डलर तिरेर चित्र खरिद गरे। त्यसपछि गरिएको प्राविधिक परीक्षणबाट चित्र हेनरी रेबर्नले नै बनाएको पुष्टि भएको हो। रेबर्नले प्रयोग गर्ने विशेष क्यानभास र रातो रङको संरचनाले यसको प्रमाण दिएको विज्ञहरूको भनाइ छ।
ऐतिहासिक महत्व
इतिहासकारहरूका अनुसार यो चित्र बर्न्सको मृत्यु भएको केही वर्षपछि उनका कृतिहरूको नयाँ संस्करण प्रकाशनका लागि बनाइएको थियो। त्यससम्बन्धी एउटा पत्रमा रेबर्नलाई चित्र बनाउन जिम्मा दिइएको उल्लेख भेटिएको छ।
लण्डनको ह्याम्पटन कोर्ट क्षेत्रमा रहेको एउटा घर खाली गर्ने क्रममा उक्त चित्र भेटिएको बताइएको छ। प्रारम्भमा यसको ऐतिहासिक मूल्य स्पष्ट नभए पनि परीक्षणपछि हराइरहेको बर्न्सको पोर्ट्रेट भएको पुष्टि भएको हो।
हाल उक्त चित्र स्कटल्याण्डको राष्ट्रिय कला सङ्ग्रहालयमा सार्वजनिक अवलोकनका लागि राखिएको छ।
