नयाँ दिल्ली- भारतको राजधानी दिल्ली फेरि आन्दोलनको केन्द्र बनेको छ।
केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग्दै सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन बुधबार थप उग्र बनेपछि संसद भवन आसपासको सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको छ। जन्तर–मन्तरमा हजारौं प्रदर्शनकारी भेला भएका छन् भने आन्दोलन थप फैलिन सक्ने अनुमान गर्दै केन्द्र सरकारले अतिरिक्त सुरक्षा बलसमेत परिचालन गरेको छ।
आन्दोलनको जरो कहाँ छ?
यो आन्दोलनको मुख्य कारण नीट (NEET) प्रश्नपत्र लिक प्रकरण र त्यसपछि आन्दोलनरत विद्यार्थीमाथि भएको प्रहरी कारबाही हो। विद्यार्थीहरूले परीक्षा प्रणालीमा सुधार, दोषीमाथि कारबाही र शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा मागिरहेका छन्।
प्रदर्शनकारीहरूले सरकारमाथि शिक्षा क्षेत्रको गम्भीर संकटलाई बेवास्ता गरेको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूको भनाइमा प्रश्नपत्र लिकजस्ता घटनाले लाखौं विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा परेको छ।
दिल्लीमा किन बढाइयो सुरक्षा?
आन्दोलन लगातार विस्तार हुन थालेपछि दिल्ली प्रहरीले संसद भवन, रफी मार्ग, इन्डिया गेट र अन्य संवेदनशील क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था निकै कडा बनाएको छ। केन्द्र सरकारले सीआरपीएफका थप कम्पनी राजधानीमा तैनाथ गर्ने निर्णयसमेत गरेको छ।
सुरक्षा निकायले आन्दोलन थप उग्र हुन सक्ने आकलन गर्दै विभिन्न स्थानमा ब्यारिकेड, अतिरिक्त प्रहरी र निगरानी बढाएको जनाएको छ।
राहुल गान्धीले के माग राखे?
प्रदर्शनमा सहभागी भएपछि हिरासतमा परेका विपक्षी नेता राहुल गान्धीले भिडियो सन्देशमार्फत पाँच बुँदे माग सार्वजनिक गरेका छन्।
उनले शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधान र गृहमन्त्री अमित शाहको राजीनामा, आन्दोलनरत विद्यार्थीमाथि भएका सबै मुद्दा फिर्ता, प्रहरी दमनको निष्पक्ष छानबिन, संसदमा प्रश्नपत्र लिक प्रकरणबारे तत्काल छलफल तथा विद्यार्थीमाथिको बल प्रयोगबारे सरकारले सार्वजनिक रूपमा माफी माग्नुपर्ने माग अघि सारेका छन्।
सरकारको जवाफ के छ?
केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले विपक्षी दलले विद्यार्थी आन्दोलनलाई राजनीतिक हतियार बनाएको आरोप लगाएका छन्। संसदभित्र छलफल गर्न सरकार तयार हुँदाहुँदै सडक आन्दोलन गरेर राजनीतिक लाभ लिन खोजिएको उनको दाबी छ।
सरकारको भनाइ र विपक्षी दलको आरोप–प्रत्यारोपले यो मुद्दा अब केवल शिक्षा क्षेत्रको विवादमा सीमित नरही राष्ट्रिय राजनीतिको प्रमुख बहस बनेको छ।
हिंसा र अनुसन्धान
सोमबार भएको प्रदर्शनका क्रममा केही स्थानमा झडप, तोडफोड र निषेधाज्ञा उल्लंघन भएको भन्दै प्रहरीले विभिन्न मुद्दा दर्ता गरेर अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
प्रहरीका अनुसार झडपमा सुरक्षाकर्मी पनि घाइते भएका छन् भने प्रदर्शनकारी पक्षले प्रहरीको लाठीचार्ज र बल प्रयोगका कारण धेरै विद्यार्थी घाइते भएको दाबी गरेको छ।
देशभर फैलिँदै आन्दोलन
दिल्लीबाट सुरु भएको आन्दोलन अहिले अन्य राज्यमा पनि फैलिन थालेको छ। कांग्रेस, समाजवादी पार्टी, शिवसेना (यूबीटी) लगायत विपक्षी दलका नेताहरूले आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन्। केही राज्यमा प्रदर्शन सुरु भइसकेको छ भने आगामी दिनमा आन्दोलन अझ व्यापक बन्न सक्ने संकेत देखिएको छ।
अब के हुन सक्छ?
विद्यार्थी आन्दोलन, विपक्षी दलको आक्रामक भूमिका र सरकारको कडा सुरक्षा रणनीतिले दिल्लीको राजनीतिक तापक्रम उच्च बनाएको छ। सरकारले आन्दोलनकारीसँग संवादको बाटो रोज्छ वा सुरक्षा कारबाहीलाई अझ कडा बनाउँछ भन्ने कुराले अब आन्दोलनको दिशा तय गर्नेछ। अहिलेका संकेतहरूले भने शिक्षा क्षेत्रबाट सुरु भएको विवाद राष्ट्रिय राजनीतिको ठूलो संघर्षमा रूपान्तरण हुने सम्भावना बढ्दै गएको देखिन्छ।
