काठमाडौं । नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ईक्यान) को पुस २८ गते हुने केन्द्रीय निर्वाचन केवल पदाधिकारी चयनको प्रक्रिया मात्र होइन, संघले अब कुन दिशामा अघि बढ्ने भन्ने निर्णयको क्षण पनि हो। विगत केही वर्षयता शैक्षिक परामर्श व्यवसाय नियमन, विश्वसनीयता र संस्थागत क्षमताको चुनौतीसँग जुधिरहेको सन्दर्भमा ईक्यानलाई व्यक्तिमुखी होइन, प्रणालीमुखी र सदस्य-केन्द्रित नेतृत्वको आवश्यकता झन् स्पष्ट हुँदै गएको छ।
यही सन्दर्भमा केन्द्रीय उपाध्यक्ष पदका उम्मेदवार विकल्पराज पोखरेलको उम्मेदवारीलाई सामान्य दावेदारीका रूपमा मात्र लिन सकिँदैन। हाल सह–कोषाध्यक्ष तथा तालिम विभाग संयोजकको जिम्मेवारीमा रहेका पोखरेलले संस्थाभित्र काम गर्ने शैली, सोच र प्राथमिकताका आधारमा आफूलाई फरक प्रकारको नेतृत्वका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
कार्यान्वयनमा विश्वास गर्ने, केवल घोषणामा होइन
ईक्यानभित्र नेतृत्वको चर्चा प्रायः प्रतिबद्धतामा सीमित हुने गरेको आलोचना भइरहेका बेला पोखरेलको कार्यशैली भने कार्यान्वयनतर्फ केन्द्रित देखिन्छ। सह–कोषाध्यक्षको हैसियतमा आर्थिक अनुशासन र पारदर्शिताको पक्षमा उनले खेलेको भूमिका तथा तालिम विभाग संयोजकका रूपमा सदस्यहरूको क्षमता विकासमा देखाएको सक्रियता यसका उदाहरण मानिन्छ।
उपाध्यक्ष पदलाई औपचारिक जिम्मेवारीभन्दा माथि उठेर निर्णय कार्यान्वयन र आन्तरिक समन्वयको केन्द्र बनाउने उनको धारणा अहिलेको ईक्यानको आवश्यकतासँग मेल खाने देखिन्छ।
व्यक्तिमुखी होइन, प्रणालीमुखी ईक्यानको पक्षमा स्पष्ट धारणा
पोखरेलको सबैभन्दा स्पष्ट र बलियो पक्ष भनेको ईक्यानलाई व्यक्तिकेन्द्रित होइन, सदस्य–केन्द्रित र प्रणालीमा आधारित संगठनको रूपमा अगाडि बढाउनुपर्ने धारणा हो। संगठनभित्र अझै पनि पद र व्यक्तिको प्रभाव हाबी हुने अवस्थालाई तोड्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै उनले टीमवर्क, सुन्ने क्षमता र साझा निर्णय संस्कृतिलाई नेतृत्वको आधार बनाउनुपर्ने तर्क प्रस्तुत गरेका छन्।
यो दृष्टिकोणले ईक्यानलाई दीर्घकालीन रूपमा स्थिर, उत्तरदायी र संस्थागत बनाउने सम्भावना देखिन्छ।
सदस्यहरूको वास्तविक चासोलाई केन्द्रमा राख्ने नेतृत्व
७०० भन्दा बढी सदस्यहरूको प्रतिनिधि संस्था भएको नाताले ईक्यानको नेतृत्वले व्यक्तिगत पहुँचभन्दा सदस्यहरूको सामूहिक चासोलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने चुनौती छ। पोखरेलले आफ्नो उम्मेदवारीको केन्द्रमा सदस्यहरूको व्यवसायिक सुरक्षा, सशक्तीकरण र हितलाई राखेका छन्।
केन्द्र र शाखाबीचको दूरी घटाउने, क्षमता विकासलाई निरन्तर प्रक्रिया बनाउने र आर्थिक पारदर्शितालाई संस्थागत अभ्यासमा रूपान्तरण गर्ने उनको प्रतिबद्धता उपाध्यक्ष पदको जिम्मेवारीसँग प्रत्यक्ष रूपमा मेल खान्छ।
सन्तुलन, निरन्तरता र साझा भविष्यको प्रस्ताव
ईक्यानको आगामी नेतृत्वका लागि सबैभन्दा आवश्यक तत्व सन्तुलन, निरन्तरता र समन्वय हो। विकल्पराज पोखरेलको उम्मेदवारीले यिनै पक्षलाई समेट्ने प्रयास गरेको देखिन्छ। उनी न त आकस्मिक परिवर्तनको नारा बोकेर आएका छन्, न त जड अवस्थाको पक्षपोषणमा उभिएका छन्।
अनुभव, कार्यशैली र स्पष्ट दृष्टिकोणका आधारमा पोखरेलले ईक्यानलाई अझ बलियो, समावेशी र भविष्यतर्फ उन्मुख संगठनका रूपमा अगाडि बढाउन सक्ने सम्भावना प्रस्तुत गरेका छन्।
