काठमाडौं । राति सँगै सुत्ने व्यक्तिको घुर्ने आवाजका कारण बारम्बार निद्रा खुल्छ भने त्यसलाई सामान्य समस्या भनेर बेवास्ता गर्नु स्वास्थ्यका लागि महँगो पर्न सक्छ।
लामो समयसम्म यस्तो अवस्था रहँदा थकान, चिडचिडापन, ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ र स्मरणशक्तिमा समेत असर पर्न सक्ने विशेषज्ञहरूले बताएका छन्। घाँटी तथा माथिल्लो श्वासप्रश्वास नलीमा रहेका नरम तन्तुहरू निद्राका क्रममा कम्पन हुँदा घुर्ने आवाज उत्पन्न हुन्छ। बेलायतमा करिब ४० प्रतिशत वयस्कमा घुर्ने समस्या देखिने गरेको तथ्यांक छ। पुरुषमा महिलाको तुलनामा यो समस्या बढी देखिने बताइएको छ। अर्कोतर्फ, घुर्ने व्यक्तिसँग एउटै ओछ्यानमा सुत्ने ठूलो संख्याका मानिसको निद्रा प्रभावित हुने गरेको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्।
निद्रा बिग्रिँदा ध्यान र स्मरणशक्तिमा असर
राति पटक–पटक घुर्ने आवाजका कारण निद्रा भंग हुँदा शरीरले आवश्यक गहिरो निद्रा पर्याप्त रूपमा लिन पाउँदैन। यसले बिहान उठ्दा पर्याप्त समय सुतेजस्तो भए पनि थकान महसुस हुन सक्छ। निद्राकै क्रममा मस्तिष्कले दिनभरका सूचना प्रशोधन तथा स्मरणमा सुरक्षित गर्ने काम गर्छ। तर पटक–पटक निद्रा खुलिरहँदा यो प्रक्रिया प्रभावित हुन सक्छ। त्यसको असर एकाग्रता, स्मरणशक्ति, ऊर्जा र काम गर्ने क्षमतामा देखिन सक्छ। निद्रा बिग्रिँदा तनाव र भावनासँग सम्बन्धित मस्तिष्क प्रणालीमा समेत असर पर्न सक्छ। फलस्वरूप मानिस बढी चिडचिडे हुने, सानो कुरामा तनाव लिने वा सम्बन्धमा विवाद बढ्ने अवस्था आउन सक्छ। कतिपय अवस्थामा घुर्ने समस्या यति गम्भीर हुन्छ कि दम्पतीमध्ये एकजनाले छुट्टै कोठामा सुत्नुपर्ने अवस्था समेत आउन सक्छ। यसले पर्याप्त निद्रा दिलाउन सहयोग गरे पनि दाम्पत्य सम्बन्धमा निकटता घट्ने सम्भावना रहन्छ।
घुर्नु मात्रै हो कि ‘स्लीप एपनिया’?
विशेषज्ञहरूका अनुसार सबै प्रकारको घुर्ने समस्यालाई एउटै रूपमा हेर्नु हुँदैन। सामान्य घुर्ने बानी र स्लीप एपनिया छुट्याउन आवश्यक हुन्छ। सुतिरहेका बेला केही समय श्वास रोकिने, अचानक घुटिएजस्तो हुने वा ठूलो आवाजमा सास तान्ने, पटक–पटक निद्रा खुल्ने तथा बिहान उठ्दा टाउको दुख्ने जस्ता लक्षण देखिएमा स्लीप एपनियाको सम्भावना हुन सक्छ। स्लीप एपनिया श्वासप्रश्वाससँग सम्बन्धित समस्या भएकाले यस्तो अवस्थामा चिकित्सकीय परामर्श लिन आवश्यक हुन्छ। कतिपय बिरामीलाई श्वासप्रश्वास सहज बनाउन CPAP जस्ता उपकरण प्रयोग गर्न सुझाव दिइन सक्छ भने केही अवस्थामा अन्य उपचार वा शल्यक्रियासमेत आवश्यक पर्न सक्छ।
सामान्य घुर्ने समस्या भएमा जीवनशैलीमा केही परिवर्तनले पनि सुधार ल्याउन सक्छ। तौल बढी भए घटाउने, धूम्रपान त्याग्ने, सुत्नुअघि मदिरा सेवन नगर्ने तथा ढाड फर्काएर सुत्नुको सट्टा कोल्टे परेर सुत्ने जस्ता उपाय उपयोगी हुन सक्छन्। नाक बन्द हुने समस्या वा एलर्जीका कारण घुर्ने गरेको भए त्यसको उपचार गर्नुपर्ने हुन सक्छ। केही अवस्थामा विशेषज्ञले मुखमा लगाउने विशेष उपकरण प्रयोग गर्न पनि सुझाव दिन सक्छन्। घुर्ने समस्या लगातार भइरहेको छ वा त्यसका कारण आफू तथा पार्टनरको निद्रा नियमित रूपमा प्रभावित भइरहेको छ भने चिकित्सकसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ। विशेषज्ञहरूको सुझाव स्पष्ट छ–घुर्ने समस्या भनेर वर्षौं सहेर बस्न आवश्यक छैन। यसको कारण पत्ता लगाएर उपचार गरेमा निद्रा, स्वास्थ्य र सम्बन्ध तीनैमा सुधार ल्याउन सकिन्छ।
