काठमाडौँ। भारतमा घरेलु प्रयोगका एलपी ग्यास सिलिन्डरको मूल्य २९ भारतीय रुपैयाँले बढाइएको छ। भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार नयाँ दर आइतबारदेखि लागू भएको हो।
भारतमा भएको यो मूल्यवृद्धिले नेपालमा समेत एलपी ग्यासको मूल्यमा प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। नेपालले उपभोग गर्ने सम्पूर्ण एलपी ग्यास भारतबाट आयात गर्ने भएकाले त्यहाँको मूल्य परिवर्तनले नेपाली बजारमा प्रत्यक्ष असर पार्ने गर्छ।
नयाँ मूल्यसूचीअनुसार भारतको राजधानी नयाँदिल्लीमा १४.२ किलोग्रामको घरेलु ग्यास सिलिन्डरको मूल्य ९१३ भारतीय रुपैयाँबाट बढेर ९४२ रुपैयाँ पुगेको छ। यसअघि मार्च महिनामा पनि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारको उतारचढावका कारण प्रति सिलिन्डर ५० रुपैयाँले मूल्य वृद्धि गरिएको थियो।
नेपालमा भने एलपी ग्यासको मूल्य नेपाल आयल निगमले भारतीय आयल कर्पोरेशन (आईओसी) बाट प्राप्त हुने खरिद मूल्यका आधारमा निर्धारण गर्दै आएको छ। भारतमा मूल्य बढेसँगै आगामी मूल्यसूचीमा नेपालले आयात गर्ने ग्यासको लागत बढ्न सक्ने र त्यसले नेपाली बजारमा पनि मूल्य समायोजनको सम्भावना बढाएको छ। तर नेपालमा ग्यासको मूल्य बढ्ने वा यथावत् रहने विषय आईओसीको नयाँ मूल्यसूची, ढुवानी खर्च, विनिमय दर तथा नेपाल आयल निगमको वित्तीय अवस्थाजस्ता पक्षमा निर्भर रहनेछ। ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा एलपी ग्यासको मूल्य उच्च रहिरहे निगममाथि आर्थिक दबाब थप बढ्न सक्छ।
यसैबीच भारतको पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास मन्त्रालयकी संयुक्त सचिव सुजाता शर्माले घरेलु एलपी ग्यासको पर्याप्त आपूर्ति सुनिश्चित गर्न सरकारले उत्पादन वृद्धि र आवश्यक आयात विस्तारका उपाय अवलम्बन गरिरहेको बताएकी छन्। उनका अनुसार सरकारी अनुदानका बाबजुद प्रत्येक घरेलु ग्यास सिलिन्डरमा करिब ७०० भारतीय रुपैयाँ बराबरको ‘अन्डर रिकभरी’ अझै कायम छ। साथै, व्यावसायिक क्षेत्रमा ग्यासको खपतमा आएको कमी, बुकिङ प्रणालीमा सुधार तथा डेलिभरी अथेन्टिकेसन कोड (डीएसी)को प्रभावकारी कार्यान्वयनले माग व्यवस्थापनमा सहयोग पुगेको उनले उल्लेख गरिन्।
नेपालमा खाना पकाउने प्रमुख इन्धनका रूपमा एलपी ग्यासको व्यापक प्रयोग हुने भएकाले भारतमा हुने मूल्य परिवर्तनलाई यहाँका उपभोक्ता र सरोकारवालाले विशेष चासोका साथ हेर्ने गरेका छन्। अब भारतीय आयल कर्पोरेशनबाट आउने आगामी मूल्यसूचीले नेपाली बजारको दिशा तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
