काठमाडौँ। नेपाली माटोको सुगन्ध र स्वाद बोकेको चियाले विश्व बजारमा अझ सशक्त पहिचान बनाओस् भन्ने उद्देश्यसहित आज देशभर राष्ट्रिय चिया दिवस मनाइँदैछ। नेपालमा हरेक वर्ष वैशाख १५ गते ‘राष्ट्रिय चिया दिवस’ मनाउने परम्परा रहेको छ।
यस अवसरमा नेपाली चियाको इतिहास, उत्पादन, आर्थिक योगदान तथा यस क्षेत्रका चुनौतीबारे चर्चा गरिनेछ भने संरक्षण, प्रवर्द्धन र व्यवसायीकरणमा विशेष ध्यान केन्द्रित गरिन्छ। हरेक नेपालीको दैनिक जीवनसँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको चिया केवल पेय पदार्थ मात्र नभई हाम्रो संस्कृति, आतिथ्यता र जीवनशैलीको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ। धेरैजसो घरमा दिनको सुरुवात चियाबाट हुने गर्छ भने अतिथि सत्कारमा पनि चियालाई प्राथमिकता दिइने गरिन्छ। इलाम र झापाका हरियाली पहाडबाट सुरु भएको नेपालको चिया उत्पादन यात्राले करिब डेढ शताब्दी पार गरिसकेको छ। अहिले नेपाली चियाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा छुट्टै स्वाद र गुणस्तरका कारण विशेष पहिचान बनाइसकेको छ।
चियाको प्रत्येक कपमा पूर्वी पहाडको शीतल वातावरण र किसानको मेहनत मिसिएको अनुभूति हुने गर्दछ। यद्यपि, पर्याप्त उत्पादन हुँदाहुँदै पनि बढ्दो आयात, गुणस्तर परीक्षणका लागि आधुनिक प्रयोगशालाको अभाव तथा बजार व्यवस्थापनमा नीतिगत अन्योलले चिया क्षेत्र चुनौतीमा परेको छ। लाखौँ किसान र श्रमिकको जीविकोपार्जनसँग जोडिएको यस क्षेत्रमा उचित मूल्य, प्रविधिको पहुँच र दीर्घकालीन नीति अझै आवश्यक देखिन्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार प्रभावकारी नीति, आधुनिक प्रविधि र गुणस्तरमा निरन्तर सुधार गर्न सके नेपाली चियाले विश्व बजारमा अझ बलियो स्थान हासिल गर्न सक्छ। राष्ट्रिय चिया दिवसले स्वदेशी उत्पादनप्रति गर्व गर्न र यसको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा सबैलाई जिम्मेवार बन्न प्रेरणा दिने विश्वास गरिएको छ।
