काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकले देशभरको बैंक तथा वित्तीय प्रणालीमा चेक क्लियरिङ र भुक्तानीसम्बन्धी नयाँ नियम सार्वजनिक गरेको छ। यसअनुसार अब ५ लाख रुपैयाँ वा सोभन्दा बढी रकम भुक्तानी गर्दा अनिवार्य रूपमा चेक खाता धारकको खातामा मात्र जम्मा गर्नुपर्ने व्यवस्था लागू गरिएको छ।
यसले नगद भुक्तानीमा हुने जोखिम र असुविधा घटाउने उद्देश्य राखिएको छ। नयाँ व्यवस्था अनुसार, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले फर्म, कम्पनी, संस्था वा कार्यालयको नाममा जारी भएका चेकहरूको भुक्तानी पनि खातामा जम्मा गर्नुपर्ने छ। यसले कारोबारको पारदर्शिता बढाउने र वित्तीय प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेको छ कि यदि कुनै ग्राहकले विशेष कारण देखाउँदै नगद भुक्तानीको लागि निवेदन दिएको खण्डमा त्यसले प्रणालीमा बाधा पुग्दैग्न।
तर, यदि रकम ५ लाखभन्दा बढी भएमा नगद भुक्तानीको अनुमति नहुने कडा नियम लागू हुनेछ। साथै, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले मासिक रूपमा नगद भुक्तानीको विवरण राष्ट्र बैंकलाई अद्यावधिक गराउनुपर्ने व्यवस्था राखिएको छ। यसले रकमको ट्रयाकिङ गर्न र वित्तीय प्रणालीलाई थप पारदर्शी बनाउन मद्दत पुर्याउनेछ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूका अनुसार, यस नयाँ नियमले बैंकिङ प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउने, ठूलो रकमको अनियमित प्रयोग रोक्ने र कारोबारको पारदर्शिता सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
