काठमाडौं ।भ्रष्टाचारविरुद्ध लामो समयदेखि जारी विद्यार्थी आन्दोलनले सर्बियाको राजनीतिमा ठूलो प्रभाव पारेको छ।
विद्यार्थी आन्दोलनसँग जोडिएको चुनावी मोर्चाले संसदीय निर्वाचनमा सफलता हासिल गरेको र लामो समयदेखि सत्तामा रहेको नेतृत्वले पराजय स्वीकार गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।सर्बियाका राष्ट्रपति अलेक्जान्दर भुचिचले निर्वाचनपछि आफ्नो दलले अपेक्षित परिणाम हासिल गर्न नसकेको स्वीकार गरेका छन्। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार विद्यार्थी समर्थित मोर्चाले संसद्मा बहुमत नजिकको सिट जित्ने सम्भावना देखिएको थियो। यद्यपि, आधिकारिक निर्वाचन परिणाम र नयाँ सरकार गठनको अवस्था पुष्टि गर्नु आवश्यक छ।निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक हुन थालेपछि राजधानी बेलग्रेडसहित विभिन्न सहरमा नागरिकले सडकमा भेला भएर खुसी व्यक्त गरेको समाचारमा उल्लेख छ। प्रदर्शनकारीले भ्रष्टाचार नियन्त्रण, राजनीतिक जवाफदेहिता र लोकतान्त्रिक संस्थाको सुदृढीकरणको माग गर्दै आएका छन्।
रेल्वे स्टेसन दुर्घटनापछि चर्किएको आन्दोलन
सर्बियामा विद्यार्थी आन्दोलन व्यापक बन्नुको प्रमुख कारणमध्ये नोभी साद सहरको रेल्वे स्टेसनमा भएको दुर्घटनालाई लिइन्छ। सन् २०२४ नोभेम्बरमा स्टेसनको छाना खस्दा १६ जनाको मृत्यु भएपछि निर्माण कार्यको गुणस्तर, सरकारी निगरानी र सम्भावित भ्रष्टाचारबारे प्रश्न उठेका थिए।घटनाको निष्पक्ष छानबिन र जिम्मेवार व्यक्तिमाथि कारबाहीको माग गर्दै विश्वविद्यालयका विद्यार्थीले प्रदर्शन सुरु गरेका थिए। पछि शिक्षक, किसान तथा अन्य पेसामा आबद्ध नागरिकसमेत आन्दोलनमा सहभागी भए।आन्दोलनकारीले सरकारी निकायमा पारदर्शिता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र स्वतन्त्र संस्थाको संरक्षणको माग अघि सारे। सरकारले भने आन्दोलनमा विदेशी प्रभाव रहेको आरोप लगाउँदै आएको थियो। यी आरोप र प्रत्यारोपबारे सम्बन्धित पक्षका भनाइ तथा प्रमाणका आधारमा मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन्छ।
परम्परागत दलको विकल्प खोज्ने प्रयास
विद्यार्थी आन्दोलनलाई चुनावी अभियानसँग जोड्ने प्रयासले सर्बियाको राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। विद्यार्थी समर्थित मोर्चाले स्थापित राजनीतिक नेतृत्वभन्दा बाहिरका विज्ञ, किसान, कलाकार र अन्य क्षेत्रका व्यक्तिलाई अघि सार्ने रणनीति अपनाएको विवरण छ।आन्दोलनको नेतृत्व एउटै व्यक्तिमा केन्द्रित नभई सामूहिक रूपमा अघि बढेको पक्षलाई पनि यसको विशेषताका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यसले भ्रष्टाचारविरुद्धको असन्तुष्टिलाई राजनीतिक प्रतिनिधित्वमा रूपान्तरण गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।तर निर्वाचनमा सफलता प्राप्त गर्नु र प्रभावकारी सरकार सञ्चालन गर्नु फरक विषय हुन्। नयाँ राजनीतिक शक्तिका लागि सार्वजनिक संस्थामा सुधार, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र नागरिकको विश्वास कायम राख्नु प्रमुख चुनौती बन्न सक्छन्।
रुस, युरोपेली संघ र अमेरिकासँगको सम्बन्ध
सर्बियाको राजनीतिक परिवर्तनले देशको विदेश नीतिमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। सर्बियाले रुससँग ऐतिहासिक तथा राजनीतिक सम्बन्ध कायम राख्दै आएको छ भने युरोपेली संघमा आबद्ध हुने लक्ष्य पनि अघि बढाइरहेको छ।अमेरिकासँगको सम्बन्ध र पश्चिमी देशहरूसँगको सहकार्य पनि सर्बियाको कूटनीतिक प्राथमिकताका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्। नयाँ सरकार बनेमा यी सम्बन्धलाई कसरी अघि बढाइन्छ भन्ने विषय चासोको केन्द्रमा रहनेछ।विद्यार्थी आन्दोलनबाट उदाएको राजनीतिक शक्तिले भ्रष्टाचारविरुद्धको प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्न, लोकतान्त्रिक संस्थाको स्वतन्त्रता कायम राख्न र आर्थिक चुनौती सम्बोधन गर्न सक्ने वा नसक्ने भन्ने प्रश्न अब महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
सर्बियाको घटनाक्रमले नागरिक आन्दोलनलाई राजनीतिक परिवर्तनसँग जोड्ने सम्भावनाबारे बहस सिर्जना गरेको छ। तर दीर्घकालीन परिवर्तनको मूल्याङ्कन चुनावी परिणामबाट मात्र नभई नयाँ नेतृत्वका नीति, कार्यान्वयन र जवाफदेहिताबाट हुनेछ।
