काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले पार्टीलाई परम्परागत चुनावकेन्द्रित राजनीतिबाट बाहिर निकाल्दै सामाजिक न्याय, सुशासन र नागरिकका मुद्दामा केन्द्रित बनाउने योजना अघि सारेका छन्।
कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनलाई पार्टीको नीति, नेतृत्व र कार्यशैली परिवर्तन गर्ने अवसरका रूपमा लिएका थापाले आगामी दिनमा संगठनलाई नयाँ ढंगले सञ्चालन गर्ने बताएका छन्। कान्तिपुरसँगको विशेष अन्तर्वार्तामा थापाले कांग्रेस परिवर्तनको प्रक्रिया अझै प्रारम्भिक चरणमा रहेको उल्लेख गर्दै पार्टीलाई समयअनुकूल बनाउन वैचारिक र सांगठनिक सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार कांग्रेसले विगतमा सरकारमा पुग्ने र सत्ताको हिस्सा बन्ने विषयलाई बढी प्राथमिकता दियो। अब भने नागरिकका आवश्यकता, सामाजिक समस्या र आर्थिक अवसरलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाइ छ। थापाले महाधिवेशनमा ‘समुन्नत नेपालको वैचारिक कार्यक्रम’ प्रस्ताव गर्ने तयारी गरेका छन्। राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र समाजवादलाई आधार बनाएर आर्थिक समृद्धि, सामाजिक न्याय, समान अवसर र विभेद न्यूनीकरणलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउने उनको योजना छ। देशको विकासलाई प्रतिव्यक्ति आय बढेको तथ्यांकमा मात्र सीमित नराखी शिक्षा, स्वास्थ्य, महिला अधिकार र सीमान्तकृत समुदायको अवस्थामा आएको परिवर्तनबाट समेत मूल्यांकन गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।
युवालाई नेतृत्वमा ल्याउने र उम्मेदवार छनोटको विधि बदल्ने योजना
कांग्रेसमा युवाको सहभागिता बढाउने विषयलाई थापाले आफ्नो प्रमुख प्राथमिकतामध्ये एक बनाएका छन्। ३५ वर्षमुनिका युवालाई पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वमा समेट्ने योजना सुनाउँदै उनले कम्तीमा २१ जना युवालाई केन्द्रीय कार्यसमितिमा ल्याउने बताएका छन्। पुराना पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा जोडेर पार्टीलाई अघि बढाउने उनको रणनीति छ। त्यस्तै, आगामी निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्ने प्रक्रियालाई पारदर्शी र लोकतान्त्रिक बनाउने योजना पनि उनले अघि सारेका छन्। सीमित नेताहरूले मात्र उम्मेदवार तय गर्ने अभ्यास अन्त्य गर्दै पार्टीका सदस्यको सहभागितामा उम्मेदवार छनोट गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने थापाको भनाइ छ।
यसका लागि उनले निर्वाचन ब्युरो, नेतृत्व विकास प्रतिष्ठान र सरकारसम्बन्धी अध्ययन तथा सहकार्य गर्ने संस्थागत संरचना निर्माण गर्ने योजना सुनाएका छन्। निर्वाचन ब्युरोले उम्मेदवार छनोटमा काम गर्नेछ भने नेतृत्व विकाससम्बन्धी संरचनाले पार्टीका निर्वाचित पदाधिकारीको क्षमता अभिवृद्धि गर्नेछ। अर्को संरचनाले कांग्रेसबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिलाई पार्टीको नीति तथा कार्यक्रमअनुसार काम गर्न सहयोग गर्ने योजना छ।
सभापतिका रूपमा दुई कार्यकालभन्दा बढी नबस्ने प्रतिबद्धता
पार्टी नेतृत्वमा नयाँ पुस्तालाई अवसर दिनुपर्ने बताउँदै थापाले सभापतिका रूपमा आफू र उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा दुई कार्यकालभन्दा बढी जिम्मेवारीमा नरहने बताएका छन्। नेतृत्व हस्तान्तरणलाई नियममा मात्र सीमित नराखी पार्टीको संस्कृतिका रूपमा विकास गर्न चाहेको उनको भनाइ छ। यद्यपि, कांग्रेसभित्रको आन्तरिक विवाद भने पूर्ण रूपमा समाधान भएको छैन। पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको समूहले समानान्तर महाधिवेशन अघि बढाइरहेका बेला थापाले देउवासहित असन्तुष्ट नेताहरूलाई पार्टीको मूल प्रक्रियामा सहभागी गराउन प्रयास भइरहेको बताएका छन्। देउवालाई महाधिवेशनको प्रमुख अतिथि बन्न औपचारिक निमन्त्रणा पठाइएको र भेटेर छलफल गर्नसमेत आफू तयार रहेको उनले बताएका छन्। थापाले पार्टी एकताको विषयलाई नेताहरूको व्यवस्थापनमा मात्र सीमित नगरी कांग्रेसबाट टाढिएका मतदाता र समर्थकलाई पुनः जोड्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएका छन्। उनका अनुसार विगतका कमजोरी सच्याउँदै संगठनलाई सामाजिक मुद्दामा सक्रिय बनाउनु अहिलेको मुख्य चुनौती हो।
प्रतिपक्षको भूमिका अब थप प्रभावकारी बनाउने संकेत
राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रतिपक्षको भूमिकालाई लिएर भइरहेको आलोचनाबीच थापाले महाधिवेशनपछि कांग्रेसको आवाज संसद् र सडक दुवैतर्फ प्रभावकारी हुने बताएका छन्। पछिल्ला महिनामा पार्टीको आन्तरिक विवाद र निर्वाचनको परिणामलाई ध्यानमा राख्दै विरोधको स्वर केही नरम बनाइएको उनको भनाइ छ। अब भने सरकारका कामकारबाहीमाथि निगरानी बढाउने, कानुनी शासन र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको पक्षमा उभिने तथा नागरिकका अधिकारमाथि हुने हस्तक्षेपको विरोध गर्ने उनले बताएका छन्। तर, सरकारलाई घेराबन्दी गर्न अन्य दलसँग मोर्चाबन्दी गर्ने योजना नरहेको उनको स्पष्टोक्ति छ। आवश्यक विषयमा सरकारलाई सहयोग गर्ने र गलत कामको विरोध गर्ने नीति कांग्रेसले अपनाउने उनले बताएका छन्। समग्रमा, गगन थापाको आगामी योजना कांग्रेसको नेतृत्वमा युवाको सहभागिता बढाउने, उम्मेदवार छनोटलाई पारदर्शी बनाउने, पार्टीको वैचारिक दिशा स्पष्ट पार्ने र सामाजिक मुद्दामा संगठनलाई सक्रिय बनाउने देखिन्छ। तर, यी प्रतिबद्धता व्यवहारमा कति कार्यान्वयन हुन्छन् र आन्तरिक विवाद समाधान गर्दै कांग्रेसलाई एकताबद्ध बनाउन उनी कति सफल हुन्छन् भन्ने विषयले नै उनको नेतृत्वको आगामी दिशा निर्धारण गर्नेछ।
