काठमाडौँ। नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न आज ६० अर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन उपकरण (डिपोजिट कलेक्सन) मार्फत रकम बजारबाट खिच्ने भएको छ।
केन्द्रीय बैंकले पछिल्ला केही सातादेखि बैंकिङ प्रणालीमा थुप्रिएको अतिरिक्त तरलता नियन्त्रण गर्न निरन्तर यस्ता उपकरण प्रयोग गर्दै आएको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार आज दिउँसो ३ बजे बोलकबोल (बिडिङ) प्रक्रिया सञ्चालन गरिनेछ। यस प्रक्रियामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले सहभागी भई केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप राख्न सक्नेछन्। सूचनाअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम ५ करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म बोलकबोल गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। ब्याजदरका आधारमा बोलकबोल गर्नुपर्ने र बहुब्याजदरमा पनि प्रस्ताव गर्न सकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। यो निक्षेप संकलन उपकरण २३ दिन अवधिको हुनेछ। संकलित रकमको साँवा तथा ब्याज आगामी असार १९ गते भुक्तानी गरिनेछ। हाल बैंकिङ प्रणालीमा कर्जाको माग कमजोर हुँदा तरलता अत्यधिक बढेको देखिन्छ। यसले अन्तरबैंक ब्याजदरमा दबाब कम गरे पनि मौद्रिक व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
यस्तो अवस्थामा राष्ट्र बैंकले खुला बजार सञ्चालनअन्तर्गत निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत अतिरिक्त पैसा बजारबाट तान्ने नीति अपनाउँदै आएको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार लामो समयसम्म अधिक तरलता रहँदा बैंकिङ प्रणालीमा असन्तुलन, ब्याजदरमा अस्थिरता तथा मौद्रिक नीतिको प्रभावकारितामा असर पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले केन्द्रीय बैंकले समय–समयमा यस्ता उपकरण प्रयोग गरी बजार सन्तुलन कायम गर्दै आएको हो। राष्ट्र बैंकले अतिरिक्त तरलतालाई उत्पादनशील क्षेत्रमा प्रवाह गर्ने लक्ष्य राखे पनि कर्जाको माग अपेक्षाकृत रूपमा नबढ्दा बैंकहरूमा रकम थुप्रिने अवस्था देखिएको छ। बैंकिङ क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार राष्ट्र बैंकको यस्तो कदमले अन्तरबैंक बजारलाई स्थिर बनाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै यसले ब्याजदरमा अत्यधिक उतार–चढाव हुन नदिने भूमिका पनि खेल्नेछ। केन्द्रीय बैंकले आगामी दिनमा पनि बजारको अवस्था हेरेर आवश्यक परे थप तरलता व्यवस्थापन उपकरण प्रयोग गर्न सकिने संकेत दिएको छ।
