काठमाडौँ । नेपालका नयाँ ४३औँ प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) आफ्नो अनौठो राजनीतिक र सामाजिक यात्राका कारण चर्चित छन्। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का संसदीय दलका नेता शाहलाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेका हुन्।
नवनियुक्त प्रधानमन्त्री शाह गत फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा झापा–५ बाट निर्वाचित भए। यस निर्वाचनमा उनले नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई ठूलो मतान्तरले पराजित गरे। बालेन शाहको जन्म २०४७ वैशाख १४ गते काठमाडौंको नरदेवीमा भएको हो। उनी आयुर्वेदिक चिकित्सक डा। रामनारायण शाह र ध्रुवादेवी शाहका सुपुत्र हुन्। उनका पुख्र्यौली घर महोत्तरीको एकडारा हो। सामान्य गुरुङ परिवारमा हुर्किएका शाहले बाल्यकालमा कठिनाइ भोगे। शाहले भारतबाट एम टेक (संरचनागत इन्जिनियरिङ) र पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयबाट सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेका छन्। विसं २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा उनी काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख निर्वाचित भए।
प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिन उनले महानगर प्रमुख पदबाट माघ ४ गते राजीनामा दिएका थिए। काठमाडौँ महानगरपालिकामा प्रमुख रहँदा शाहले पर्यटन प्रवद्र्धन, अर्थतन्त्र सुधार, नेवा वास्तुकला संरक्षण, अवैध संरचना हटाउने, फुटपाथ व्यवस्थापन, भूकम्पपछिको पुनःनिर्माण र सहरी विकासमा उल्लेखनीय योगदान दिए। उनी समकालीन शहर सुधारमा अग्रणी बनेका छन्। शाह केवल इन्जिनियर र प्रशासक मात्र होइन, युवा र सामाजिक मुद्दामा र्याप आर्टमार्फत पनि सक्रिय छन्।
उनले दुई दर्जनभन्दा बढी र्याप गीत कम्पोज गरेका छन्, जसमा भ्रष्टाचार, सुशासन, बेरोजगारी, असमानता र राजनीतिक विकृतिका विषयमा आलोचना र चेतावनी देखिन्छ। उनका गीतले युवामा राजनीतिक चेतना र परिवर्तनको प्रेरणा जगाएको छ। २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पमा पनि शाहले उद्धार र राहत कार्यमा सक्रिय भूमिका खेले। पछि उनले ‘हामी नेपाल’ नामक स्वयंसेवी संस्था खोले र विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालसँग जोडिए। विशेषगरी भदौ २३–२४, २०८२ मा भएको जेनजी आन्दोलनमा उनले युवा नेतृत्वको रूपमा अग्रणी भूमिका निभाए। आन्दोलनका क्रममा उनले नागरिक अधिकार र लोकतान्त्रिक मूल्यको संरक्षणका लागि जोखिम बहन गरेका थिए। यसले उनलाई युवा पुस्ताका लागि प्रेरक नेताको रूपमा स्थापित गरेको छ। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा शाहले झापा–५ क्षेत्रबाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको टिकटमा चुनाव लडे र भारी मतले विजयी भए।
गृह मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका उनका प्राथमिकतामा आन्तरिक सुरक्षा, सुशासन र सार्वजनिक सुरक्षा व्यवस्थापन रहने बताइएको छ। विश्लेषकहरूले उनको नियुक्ति युवा नेतृत्वलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा थप सशक्त बनाउने संकेतका रूपमा लिएका छन्। गृह मन्त्रीको रूपमा सुदृढ सुरक्षा नीति, प्रशासनिक सुधार र अपराध नियन्त्रणमा उनले जोड दिने योजना बनाएका छन्। शाहको यात्रा – इन्जिनियर, र्याप कलाकार, सामाजिक अभियन्ता र अब प्रधानमन्त्री – नेपालमा युवालाई परिवर्तनको लागि सक्रिय भूमिका खेल्न प्रेरित गर्ने उदाहरण बनेको छ। उनका कदमले देखाउँछन् कि जुनसुकै पृष्ठभूमिका व्यक्ति पनि दृढता, क्रियाशीलता र युवाप्रतिको समर्पणबाट देशको नेतृत्वमा पुग्न सक्छन्।
