नेपालको राजनीतिक इतिहासमा नेपाली कांग्रेसले सदैव महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। लोकतान्त्रिक आन्दोलनदेखि संविधान निर्माणसम्मका महत्त्वपूर्ण राजनीतिक चरणहरूमा नेपाली कांग्रेस अग्रपङ्क्तिमा उभिएको तथ्य सर्वविदितै छ।
लोकतन्त्र, मानवअधिकार र राजनीतिक स्थायित्वका लागि पार्टीले गरेका सङ्घर्षहरू नेपालको लोकतान्त्रिक इतिहासका महत्त्वपूर्ण अध्याय हुन्। तर वर्तमान समयमा भने पार्टीले जनविश्वास कायम राख्न गम्भीर चुनौतीको सामना गरिरहेको देखिन्छ।
हालै फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनले नेपाली कांग्रेसको वर्तमान अवस्था र भविष्यको दिशाबारे गम्भीर प्रश्नहरू उठाएको छ। निर्वाचन परिणामले स्पष्ट सङ्केत दिएको छ कि नेपाली जनतामा परम्परागत राजनीतिक दलहरूको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि बढ्दो छ। विशेषगरी २५ देखि ३५ वर्ष उमेर समूहका युवाहरू नयाँ नेतृत्व, पारदर्शी शासन र प्रभावकारी नीति निर्माणको पक्षमा उभिएका छन्। बेरोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र भ्रष्टाचार नियन्त्रण जस्ता महत्त्वपूर्ण मुद्दामा अपेक्षित समाधान दिन नसक्दा युवाहरूको विश्वास नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूतर्फ सरेको देखिन्छ।
- यस अवस्थाले नेपाली कांग्रेसका लागि गम्भीर चेतावनी दिएको छ। लामो राजनीतिक अनुभव र बलियो सङ्गठनात्मक संरचना हुँदाहुँदै पनि जनविश्वास कमजोर हुनु पार्टीका लागि चिन्ताको विषय हो। यदि पार्टीले वर्तमान परिस्थितिलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर आत्मविश्लेषण गर्न सकेन भने जनविश्वासको गिरावट अझ तीव्र हुन सक्ने सम्भावना छ।
यद्यपि, यो अवस्था कांग्रेसका लागि सङ्कट मात्र होइन, ठूलो अवसर पनि हो। पार्टीसँग देशभर फैलिएको ग्रासरुट (तल्लो तह) सङ्गठन, स्थानीय तहदेखि सङ्घीय तहसम्मको व्यापक अनुभव र राजनीतिक पूँजी रहेको छ। यदि यही संरचनालाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गर्न सकियो भने कांग्रेस पुनः जनविश्वास स्थापित गर्न सक्षम हुन सक्छ। स्थानीय तहमा सङ्गठन सुदृढ गर्दै युवाहरूलाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराउने र महिला, मधेसी, जनजाति लगायत सबै समुदायलाई समेट्ने समावेशी नीति अपनाउनु अहिलेको आवश्यकता हो।
साथै शिक्षा, रोजगारी, स्वास्थ्य, डिजिटल प्रविधि, उद्यमशीलता र युवा नेतृत्व विकासलाई केन्द्रमा राखेर स्पष्ट र व्यावहारिक नीति निर्माण गर्न सके कांग्रेस पुनः समकालीन लोकतान्त्रिक विकल्पका रूपमा स्थापित हुन सक्छ। नयाँ पुस्तालाई पार्टीको नेतृत्व र निर्णय प्रक्रियामा स्थान दिनु आजको समयको माग पनि हो।
नेपालको राजनीति तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्ताले आत्मविश्लेषण, सङ्गठनात्मक पुनर्गठन र लोकतान्त्रिक उत्तरदायित्वलाई व्यवहारमा उतार्न सके पार्टीले पुनः जनविश्वास प्राप्त गर्न सक्छ। तर यदि पुराना अभ्यास, नेतृत्व सङ्कट र आन्तरिक विभाजनलाई समयमै सम्बोधन गर्न नसकिए भविष्यमा कांग्रेसको राजनीतिक प्रभाव कमजोर हुँदै जाने खतरा पनि उत्तिकै स्पष्ट देखिन्छ।
यसैले आजको समय नेपाली कांग्रेसका लागि इतिहास, वर्तमान र भविष्यको निर्णायक मोड हो। सही निर्णय, स्पष्ट दृष्टि र साहसी सुधारका माध्यमबाट कांग्रेसले आफ्नो गौरवशाली इतिहासलाई जोगाउँदै भविष्यका चुनौतीहरू सामना गर्न सक्छ।
