काठमाडौँ । नेपालको चिया उद्योगमा लामो समयदेखि स्थापित नाम नेपाल चिया विकास निगम लिमिटेड ले आर्थिक वर्ष २०२४–२५ मा उल्लेखनीय वित्तीय प्रगति हासिल गरेको छ।
कम्पनीले यस अवधिमा करिब १ अर्ब ९ करोड ४० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ९७ करोड ३० लाख रुपैयाँको तुलनामा स्पष्ट वृद्धि हो। यसअघि पनि कम्पनीले सन् २०२२ मा १ अर्ब १ करोड ३० लाख र सन् २०२१ मा १ अर्ब ८ करोड ८० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो, जसले यसको स्थिर व्यवसायिक क्षमता देखाउँछ। रेटिङ एजेन्सी इक्रा नेपाल का अनुसार कम्पनीको कर पछिको खुद नाफा कुल आम्दानीको ५.९ प्रतिशत र सञ्चालन नाफा १०.४ प्रतिशत रहेको छ। यी सूचकहरूले बजारमा कम्पनीको मजबुत उपस्थिति र व्यवस्थापन क्षमतालाई संकेत गर्छन्।
कम्पनीको वित्तीय अवस्था पछिल्लो समय निकै सबल बन्दै गएको छ। ऋण भार लगभग शून्यमा झरेको छ भने चालू अनुपात ४।३ गुणा पुगेको छ, जसले छोटो अवधिका दायित्वहरू सहज रूपमा पूरा गर्न सक्ने क्षमता दर्शाउँछ। यही सुदृढ अवस्थालाई आधार बनाएर कम्पनीले सर्वसाधारणका लागि आईपीओ निष्कासन गर्ने तयारी अघि बढाएको छ। सन् १९७४ मा स्थापना भएको यो कम्पनी सन् २ हजार देखि निजी क्षेत्रको त्रिवेणी समूह को व्यवस्थापनमा सञ्चालन हुँदै आएको छ। हाल त्रिवेणी समूहको करिब ६५ प्रतिशत शेयर स्वामित्व रहेको छ भने बाँकी हिस्सा नेपाल सरकारका विभिन्न निकायहरूसँग रहेको छ।
कम्पनीले पूर्वी नेपालका सातवटा चिया बगानमार्फत उत्पादन र प्रशोधन गर्दै आएको छ। करिब १ हजार ६१७ हेक्टर क्षेत्रफलमध्ये १ हजार ८७ हेक्टरमा चिया खेती भइरहेको छ। यसको उत्पादन ‘टोकला’ ब्रान्डमार्फत स्वदेशी तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बिक्री हुँदै आएको छ, जसले गुणस्तर र स्वादका कारण छुट्टै पहिचान बनाएको छ। आर्थिक वर्ष २०२५ मा कम्पनीको कुल आम्दानीको झन्डै ८० प्रतिशत हिस्सा प्याकेज गरिएको चिया बिक्रीबाट आएको छ, जसको अधिकांश खपत स्वदेशमै हुने गरेको छ। निर्याततर्फ भने ब्रान्ड नभएको चिया बढी जाने गरेको छ, जसले नेपाली अर्थोडक्स चियालाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिनाउन सहयोग पुर्याइरहेको छ।
आईपीओबाट उठ्ने रकम कम्पनीले नयाँ योजना र पुँजीगत खर्चमा प्रयोग गर्ने लक्ष्य राखेको छ, जसले भविष्यमा विस्तार र उत्पादन वृद्धि गर्न मद्दत गर्नेछ। साथै, हाल उपलब्ध कार्यशील पुँजीले पनि व्यवसाय विस्तारमा बल पुर्याउने देखिन्छ। यद्यपि, कम्पनीले केही चुनौतीहरू पनि भोगिरहेको छ। स्वदेशी तथा आयातित ब्रान्डसँगको कडा प्रतिस्पर्धा, उत्पादन लागतअनुसार मूल्य समायोजन गर्न कठिनाइ, जलवायु परिवर्तनको असर, श्रमिक अभाव र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नीतिमा हुने उतार–चढाव जस्ता पक्षहरू भविष्यका लागि जोखिमका रूपमा देखिएका छन्। समग्रमा, सुदृढ वित्तीय अवस्था र स्पष्ट विस्तार योजनासहित कम्पनीले आगामी दिनमा अझ ठूलो सम्भावना बोकेको देखिन्छ, जसमा प्रस्तावित आईपीओ महत्वपूर्ण कदम बन्न सक्छ।
