काठमाडौँ । झापा क्षेत्र नम्बर ५ नेपाली राजनीतिमा एउटा प्रतीकात्मक निर्वाचन क्षेत्र हो। २०४८ सालदेखि निरन्तर यही क्षेत्रबाट चुनाव लड्दै आएका केपी शर्मा ओलीका लागि यो क्षेत्र केवल निर्वाचन क्षेत्र होइन, राजनीतिक विरासत हो। तर यही विरासतमा यसपटक काठमाडौंका मेयरबाट राजीनामा दिएर राष्ट्रिय राजनीतिमा आएका बालेन्द्र शाह ‘बालेन’को आगमनले नयाँ तरंग सिर्जना गरेको छ।
ओली विगत तीन दशकदेखि झापा–५ मा स्थापित नाम हुन्। संगठन, संरचना र संस्मरण सबै ओलीको पक्षमा छन्। स्थानीय नेता मात्र होइन, राष्ट्रिय नेता भएर पनि आफ्नो क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखेको छवि ओलीसँग छ। यही कारण विगतका अधिकांश निर्वाचनमा उनी सहजै विजयी भए। विकासका काम, केन्द्रसँगको पहुँच र लामो राजनीतिक अनुभव उनका बलिया पक्ष हुन्।
तर यही ‘लामो अनुभव’ अहिले ओलीकै लागि प्रश्न बनेको छ। मतदाताको एउटा ठूलो हिस्सा नेतृत्वमा थकान महसुस गरिरहेको देखिन्छ। पार्टीभित्रको असन्तुष्टि, कार्यशैलीप्रतिको आलोचना र नेतृत्वको केन्द्रीकरणले तल्लो तहमा निराशा बढाएको संकेत भेटिन्छ। झापा–५ मा यसपटक ओलीको मुख्य चुनौती विपक्षीभन्दा पनि आफ्नै संगठनभित्रको मौन असन्तुष्टि देखिन्छ।
यही खाली ठाउँमा बालेन प्रवेश गरेका छन्। बालेन परम्परागत अर्थमा झापा–५ का ‘स्थानीय नेता’ होइनन्। उनीसँग यहाँको संगठनात्मक जरा छैन। तर उनीसँग छ – शहरी परिवर्तनको छवि, युवापुस्ताको आकर्षण र ‘पुरानो राजनीतिलाई चुनौती’ दिने प्रतीकात्मक शक्ति। काठमाडौं महानगरमा देखिएको कार्यशैलीले उनलाई ‘काम गर्ने नेता’को ब्रान्ड दिएको छ, जसको प्रभाव झापा जस्तो राजनीतिक रूपमा सचेत जिल्लामा पनि परेको देखिन्छ।
यो चुनाव केवल व्यक्ति बनाम व्यक्ति मात्र होइन, पुस्ता बनाम पुस्ताको बहस जस्तो देखिन थालेको छ। एकातिर अनुभवी, शक्तिशाली र स्थापित नेता ओली छन्; अर्कोतिर प्रयोगात्मक, प्रतीकात्मक र युवाको प्रतिनिधित्व गर्ने बालेन। यही द्वन्द्वले झापा–५ लाई यसपटक असाधारण बनाएको छ।
तर बालेनका लागि चुनौती कम छैन। स्थानीयता, प्रत्यक्ष पहुँच र दीर्घकालीन सम्बन्ध ओलीको बलियो आधार हो। ‘बाहिरबाट आएको उम्मेदवार’ भन्ने धारणा अझै पनि धेरै मतदातामा प्रभावशाली छ। त्यसैले बालेनका पक्षमा देखिएको उत्साह वास्तविक मतमा रूपान्तरण हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न खुलै छ।
अन्ततः झापा–५ को निर्वाचन अनुभव र परिवर्तनबीचको टक्कर हो। ओलीका लागि यो चुनाव आफ्नो राजनीतिक पकड जोगाउने परीक्षा हो भने बालेनका लागि राष्ट्रिय राजनीतिमा आफूलाई स्थापित गर्ने अग्निपरीक्षा। नतिजा जुनसुकै आए पनि, झापा–५ ले यसपटक नेपाली राजनीतिलाई एउटा स्पष्ट सन्देश दिनेछ - जनता अब केवल नाम होइन, विकल्प खोज्न थालेका छन्।
