काठमाडौँ । चिसो मौसम सुरु भएसँगै मानिसको खानपान, जीवनशैली र स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर पर्छ। आयुर्वेदसँग नजिकबाट जोडिएको वास्तुशास्त्रले पनि मौसमअनुसार भोजन चयन गर्न सुझाव दिएको पाइन्छ। वास्तुशास्त्र अनुसार सही दिशा, समय र प्रकृतिसँग सन्तुलन मिलाएर लिइने खाना शरीरलाई ऊर्जावान बनाउने मात्र होइन, मानसिक स्थिरता र सकारात्मकता बढाउने मान्यता छ।
चिसो मौसम र अग्नितत्वको भूमिकाः वास्तुशास्त्रमा चिसो मौसमलाई पृथ्वी र जलतत्व प्रभावशाली समय मानिन्छ। यस समयमा शरीरको पाचन अग्नि डाइजेस्टिभ फायर सामान्यतया बलियो हुन्छ। त्यसैले तातो, पौष्टिक र ऊर्जादायी भोजन लिनु उपयुक्त मानिन्छ।
वास्तुशास्त्र अनुसार चिसो मौसममा उपयुक्त खानेकुराः तातो अन्न र अन्नजन्य परिकार चामल, गहुँ, कोदो, फापर र जौजस्ता अन्न चिसो मौसममा लाभदायक मानिन्छन्। विशेषगरी गहुँ र जौले शरीरलाई तातो ऊर्जा प्रदान गर्ने विश्वास छ।
घिउ र तिलको तेलः वास्तुशास्त्रमा घिउलाई सात्त्विक तत्व मानिन्छ। चिसो मौसममा सीमित मात्रामा घिउ र तिलको तेल प्रयोग गर्दा शरीरको ताप सन्तुलनमा मद्दत पुग्छ।
दाल र प्रोटिनयुक्त भोजनः मसुरो, मास, केराउ, चना जस्ता दालले शरीरलाई बलियो बनाउने मान्यता छ। यी खाद्य पदार्थ दक्षिण–पश्चिम दिशामा बसेर सेवन गर्दा अझ राम्रो हुने वास्तु विश्वास छ।
सुक्खा फलफूल र बदामजन्य वस्तुः बदाम, ओखर, काजु, किसमिस र तिल चिसो मौसमका लागि अत्यन्त उपयोगी मानिन्छन्। वास्तु अनुसार यी खाद्य पदार्थले मानसिक स्पष्टता र स्मरणशक्ति बढाउँछन्।
मसला र जडीबुटीः अदुवा, लसुन, मरिच, जिरा र बेसार चिसो मौसममा अनिवार्य मानिन्छन्। वास्तुशास्त्रमा यी पदार्थलाई नकारात्मक ऊर्जा हटाउने तत्वका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
के खानेकुरा सीमित गर्नुपर्छ : वास्तुशास्त्र अनुसार चिसो मौसममा अत्यधिक चिसो पदार्थ, फ्रिजमा राखिएका खाना, प्रशोधित (प्रोसेस्ड) खाद्य वस्तु र बासी खाना सकेसम्म कम प्रयोग गर्न सुझाव दिइन्छ। यस्ता खानेकुराले शरीरको ऊर्जा सन्तुलन बिगार्ने विश्वास छ।
खानाको दिशा र समय पनि महत्वपूर्णः वास्तुशास्त्रले खाना खानको लागि पूर्व वा उत्तर दिशातर्फ मुख गरेर बस्न सुझाव दिन्छ। बिहान र दिउँसोको समयमा मुख्य भोजन र बेलुका हल्का खाना लिनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिसो मौसममा वास्तुशास्त्र अनुसार भोजन चयन गर्दा शरीर मात्र होइन, मन र वातावरणसँग पनि सन्तुलन कायम हुने विश्वास गरिन्छ। आधुनिक पोषण विज्ञानसँग पूर्ण रूपमा मेल नखाए पनि परम्परागत ज्ञानका रूपमा वास्तुशास्त्रले मौसमअनुसार खानपानमा सचेत रहन प्रेरित गर्छ। स्वास्थ्यका लागि सन्तुलित, स्वच्छ र आवश्यकता अनुसारको भोजन नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुने विज्ञहरू बताउँछन्।
