काठमाडौँ । भदौ १० गते आएको भीषण बाढीपहिरोपछि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा खोजी कार्य अझै जारी छ।
बाढीपहिरोका कारण रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखालगायतका जिल्लामा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको छ। बाढी आएको आठ दिन बितिसक्दा पनि कतिपय मानिस बेपत्ता छन् भने जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ तथा अन्य संरचनाभित्र फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि सुरक्षाकर्मी, स्थानीय बासिन्दा, इन्जिनियर तथा प्राविधिक टोली निरन्तर खटिरहेका छन्। यही क्रममा जियोटेक्निकल इन्जिनियर उदयराज न्यौपाने पनि उद्धारका लागि प्रभावित क्षेत्रमा पुगेका छन्। उनी अहिले त्रिशूली–३ ए जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङ खोल्ने तथा हिलो र लेदो सफा गर्ने काममा संलग्न छन्। उनका अनुसार सुरुङको प्रवेशद्वारमा ठूलो मात्रामा हिलो, लेदो र ढुंगा थुप्रिएका कारण उद्धार कार्य निकै चुनौतीपूर्ण बनेको छ। अहिले मेसिन तथा आवश्यक उपकरणको प्रयोग गरेर सुरुङ खोल्ने प्रयास भइरहेको छ।
न्यौपानेका अनुसार सुरुङको ढोकामा रहेको स्ल्याब बन्द भएकाले बाढीसँगै आएका ठूला ढुंगा तथा लेदो सुरुङभित्र धेरै टाढासम्म नछिरेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। स्ल्याब बन्द भएका कारण सुरुङको भित्री भाग केही हदसम्म सुरक्षित रहेको हुनसक्ने र यसले उद्धारको आशा जगाएको उनले बताए। न्यौपानेले माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनामा ३७ जनाभन्दा बढी मानिस फसेको अनुमान गरिएको समेत बताएका छन्। बाढीपहिरोपछि आयोजनाको सुरुङ तथा आसपासको क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेकाले त्यहाँ कार्यरत केही कर्मचारी तथा कामदार सम्पर्कविहीन बनेको र उनीहरूको अवस्था पत्ता लगाउन उद्धार टोलीले प्रयास गरिरहेको उनले बताए।
तर सुरुङभित्रको अवस्था यकिन गर्न भने अझै कठिन छ। हिलो र लेदोको तह निकै बाक्लो भएकाले मेसिन तथा उपकरण भित्र लैजानसमेत समस्या भइरहेको न्यौपानेले बताए। अहिले सुरुङको प्रवेशद्वारमा थुप्रिएका ठूला ढुंगा हटाउने, हिलो सफा गर्ने र सुरुङभित्र जाने बाटो तयार गर्ने काम भइरहेको छ। आठ दिनदेखि उद्धारमा खटिएका न्यौपानेका लागि यो केवल प्राविधिक काम मात्र होइन, मानवीय जिम्मेवारी पनि हो। सुरुङभित्र फसेका मानिसहरू सकुशल बाहिर निस्कने आशामा उद्धार टोली दिनरात खटिरहेको छ। कठिन भौगोलिक अवस्था, बाक्लो हिलो र ठूला ढुंगाबीच पनि उनीहरूले प्रयास छाडेका छैनन्। न्यौपानेका अनुसार अहिले मुख्य उद्देश्य सुरुङभित्र सुरक्षित रूपमा पुग्ने बाटो बनाउनु र त्यहाँको वास्तविक अवस्था पत्ता लगाउनु हो। त्यसका लागि आवश्यक मेसिन तथा प्राविधिक उपकरण परिचालन गरिएको छ। भित्र फसेकाहरू जीवितै भेटिन सक्ने आशासहित उद्धार टोलीले निरन्तर काम गरिरहेको उनले बताए।
बाढी आएको आठ दिन बितिसक्दा परिवारहरू आफ्ना आफन्तको खबरको प्रतीक्षामा छन्। बाहिर उद्धार टोली सुरुङको ढोकामा हिलो र ढुंगा हटाइरहेको छ भने भित्र के अवस्था छ भन्ने अझै यकिन हुन सकेको छैन। तर सुरुङको प्रवेशद्वारमा रहेको स्ल्याब र त्यसले भित्र थप ढुंगा पस्न नदिएको हुनसक्ने अनुमानले उद्धारमा खटिएका प्राविधिकहरूलाई आशावादी बनाएको छ। आठ दिनदेखि एउटै आशा बोकेर उद्धार टोली अघि बढिरहेको छ–सुरुङको बाटो खोल्ने, भित्र फसेकाहरूको अवस्था पत्ता लगाउने र सम्भव भएसम्म उनीहरूलाई सकुशल बाहिर निकाल्ने। जियोटेक्निकल इन्जिनियर उदयराज न्यौपानेसहितको टोली यही आशामा जोखिम मोलेर निरन्तर उद्धारमा खटिएको छ।
