काठमाडौं । नेपाली राजनीतिमा “वैकल्पिक शक्ति” शब्द आफैंमा अब प्रश्नको घेरामा परेको छ। पुराना दलहरूको असफलताबाट जन्मिएको जनआक्रोशलाई बोकेर अगाडि आएका रवि लामिछाने, बालेन्द्र शाह र कुलमान घिसिङजस्ता नामहरूले परिवर्तनको आशा जगाएका थिए। तर ती आशा कागजमै सीमित भए। एकताको घोषणा भएको केही दिनमै कुलमान घिसिङ बाहिरिनु संयोग होइन, वैकल्पिक राजनीतिमा गहिरो रूपमा जरा गाडेको अवसरवादको प्रमाण हो।
यो घटनाले देखाएको छ-समस्या केवल पुराना दलमा मात्र होइन, “नयाँ” भनिने राजनीतिमा पनि उस्तै छ। फरक अनुहार भए पनि सोच र व्यवहारमा खासै अन्तर छैन।
विचार होइन, महत्वाकांक्षाको गठबन्धन
यो एकता वैचारिक सहमतिमा होइन, व्यक्तिगत छविको जोडघटाउमा आधारित थियो। न साझा राजनीतिक दर्शन थियो, न स्पष्ट कार्यदिशा। केवल लोकप्रिय नामहरू एउटै फ्रेममा राखेर जनतालाई “अब केही नयाँ हुँदैछ” भन्ने भ्रम सिर्जना गरियो। तर राजनीति पोस्टरको डिजाइन जस्तो हुँदैन, जहाँ नाम मिलाएर सजाइएपछि सबै कुरा मिलिहाल्छ।
वास्तवमा, यो गठबन्धन सुरुदेखि नै असन्तुलित थियो। नेतृत्व, हैसियत र प्रभावको गणित मिल्न सकेन। शक्ति बाँडफाँटमा स्पष्टता नहुँदा आन्तरिक द्वन्द्व सतहमै देखा पर्यो। जसले सबभन्दा पहिला बाहिरिनुपर्ने अवस्था सिर्जना गर्यो।
पदलोभ: वैकल्पिक शक्तिको सबैभन्दा ठूलो शत्रु
वैकल्पिक राजनीतिले आफूलाई “पद होइन, परिवर्तन” को पक्षधर भन्दै आएको थियो। तर व्यवहारले उल्टो देखायो। सत्ता नपुग्दै पदको हिसाबकिताब सुरु हुनु, भूमिकामा असन्तुष्टि देखिनु र सहकार्य तोडिनु-यी सबैले एउटै सन्देश दिन्छ: नयाँ भनिएका शक्तिहरू पनि पदको मोहबाट मुक्त छैनन्।
यसले आम नागरिकलाई गहिरो निराशा दिएको छ। जनताले प्रश्न गर्न थालेका छन्-यदि यिनीहरू सत्ताबाहिरै यति अस्थिर छन् भने, सत्तामा पुगेपछि के फरक गर्लान्? यही प्रश्न वैकल्पिक राजनीतिका लागि सबैभन्दा खतरनाक हो।
पुराना दलहरूको जित, जनताको हार
यो विघटन पुराना दलहरूका लागि वरदानजस्तै भएको छ। अब उनीहरूलाई “नयाँ पनि हामीजस्तै रहेछन्” भन्ने तर्क गर्न थप प्रमाण चाहिँदैन। वैकल्पिक शक्तिहरू आफैं असफल हुँदा पुराना दलहरूको कमजोरी ओझेलमा परेको छ।
सबैभन्दा ठूलो हार भने जनताको हो। परिवर्तनको सम्भावना फेरि पछि धकेलिएको छ। वैकल्पिक राजनीतिप्रतिको विश्वास कमजोर हुँदा जनआक्रोश निराशामा रूपान्तरण हुने खतरा बढेको छ।
अन्त्यमा: नाम होइन, नियत बदलिनुपर्छ
यो घटना एउटा चेतावनी हो-वैकल्पिक राजनीति भनेको केवल पुराना दलको विरोध गर्नु मात्र होइन। पुराना प्रवृत्तिबाट मुक्त नहुन्जेल नयाँ शक्ति पनि पुरानै सडानको निरन्तरता हुन्छ। यदि आत्मसमीक्षा गरिएन भने, “वैकल्पिक” शब्द नै नेपाली राजनीतिमा विश्वास गुमाउने अर्को नारा मात्र बन्नेछ।
